ಉಪಸರ್ಗ (upasarga — verbal prefix)

ಅರ್ಥ: ಧಾತುವಿನ ಮೊದಲು ಸೇರಿಸಿ ಅದರ ಅರ್ಥವನ್ನು ಬದಲಿಸುವ/ಸೂಕ್ಷ್ಮಗೊಳಿಸುವ ಅವ್ಯಯ. Meaning: A prefix attached before a root that shifts or sharpens its meaning.

ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಉಪಸರ್ಗಗಳಿವೆ (ಪ್ರ, ಪರಾ, ಅಪ, ಸಂ, ಅನು, ಅವ, ಅಭಿ, ಇತ್ಯಾದಿ). ಒಂದೇ ಧಾತುವಿಗೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಉಪಸರ್ಗ ಸೇರಿಸಿದಾಗ ಅರ್ಥ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಬದಲಾಗಬಹುದು.

Sanskrit has around twenty prefixes (pra, parā, apa, sam, anu, ava, abhi, etc.). Attaching different prefixes to the same root can shift its meaning substantially.

ಉದಾಹರಣೆ: ಅಭ್ಯಹನ್ಯಂತಅರ್ಥ: ಮೊಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು Meaning: were sounded/struck ವ್ಯಾಕರಣ: ಅಭಿ + ಧಾತು हन् (han, "to strike") ಕರ್ಮಣಿ ಪ್ರಯೋಗ ಲಙ್ (ಅನದ್ಯತನಭೂತ) ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನ. abhi + han ("to strike") — passive, imperfect tense, 3rd person plural. (1.13) — ಅಭಿ + ಧಾತು हन् (han, "ಹೊಡೆ") — ಉಪಸರ್ಗ ಸೇರಿ "ಮೊಳಗಿಸು" ಎಂಬ ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. Example: ಅಭ್ಯಹನ್ಯಂತಅರ್ಥ: ಮೊಳಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು Meaning: were sounded/struck ವ್ಯಾಕರಣ: ಅಭಿ + ಧಾತು हन् (han, "to strike") ಕರ್ಮಣಿ ಪ್ರಯೋಗ ಲಙ್ (ಅನದ್ಯತನಭೂತ) ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನ. abhi + han ("to strike") — passive, imperfect tense, 3rd person plural. (1.13) — abhi + han ("to strike") — the prefix bends the root toward "resound/sound out."