Chapter 11: विश्वरूपदर्शनयोगः
अथैकादशोऽध्यायः । विश्वरूपदर्शनयोगः
अर्जुन उवाच ।
arjuna uvāca |
मदनुग्रहाय परमं गुह्यमध्यात्मसंज्ञितम् ।
madanugrahāya paramaṃ guhyamadhyātmasaṃjñitam |
यत्त्वयोक्तं वचस्तेन मोहोऽयं विगतो मम ॥ ११-१॥
yattvayoktaṃ vacastena moho'yaṃ vigato mama || 11-1||
भवाप्ययौ हि भूतानां श्रुतौ विस्तरशो मया ।
bhavāpyayau hi bhūtānāṃ śrutau vistaraśo mayā |
त्वत्तः कमलपत्राक्ष माहात्म्यमपि चाव्ययम् ॥ ११-२॥
tvattaḥ kamalapatrākṣa māhātmyamapi cāvyayam || 11-2||
एवमेतद्यथात्थ त्वमात्मानं परमेश्वर ।
evametadyathāttha tvamātmānaṃ parameśvara |
द्रष्टुमिच्छामि ते रूपमैश्वरं पुरुषोत्तम ॥ ११-३॥
draṣṭumicchāmi te rūpamaiśvaraṃ puruṣottama || 11-3||
मन्यसे यदि तच्छक्यं मया द्रष्टुमिति प्रभो ।
manyase yadi tacchakyaṃ mayā draṣṭumiti prabho |
योगेश्वर ततो मे त्वं दर्शयात्मानमव्ययम् ॥ ११-४॥
yogeśvara tato me tvaṃ darśayātmānamavyayam || 11-4||
श्रीभगवानुवाच ।
śrībhagavānuvāca |
पश्य मे पार्थ रूपाणि शतशोऽथ सहस्रशः ।
paśya me pārtha rūpāṇi śataśo'tha sahasraśaḥ |
नानाविधानि दिव्यानि नानावर्णाकृतीनि च ॥ ११-५॥
nānāvidhāni divyāni nānāvarṇākṛtīni ca || 11-5||
पश्यादित्यान्वसून्रुद्रानश्विनौ मरुतस्तथा ।
paśyādityānvasūnrudrānaśvinau marutastathā |
बहून्यदृष्टपूर्वाणि पश्याश्चर्याणि भारत ॥ ११-६॥
bahūnyadṛṣṭapūrvāṇi paśyāścaryāṇi bhārata || 11-6||
इहैकस्थं जगत्कृत्स्नं पश्याद्य सचराचरम् ।
ihaikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ paśyādya sacarācaram |
मम देहे गुडाकेश यच्चान्यद् द्रष्टुमिच्छसि ॥ ११-७॥
mama dehe guḍākeśa yaccānyad draṣṭumicchasi || 11-7||
न तु मां शक्यसे द्रष्टुमनेनैव स्वचक्षुषा ।
na tu māṃ śakyase draṣṭumanenaiva svacakṣuṣā |
दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे योगमैश्वरम् ॥ ११-८॥
divyaṃ dadāmi te cakṣuḥ paśya me yogamaiśvaram || 11-8||
सञ्जय उवाच ।
sañjaya uvāca |
एवमुक्त्वा ततो राजन्महायोगेश्वरो हरिः ।
evamuktvā tato rājanmahāyogeśvaro hariḥ |
दर्शयामास पार्थाय परमं रूपमैश्वरम् ॥ ११-९॥
darśayāmāsa pārthāya paramaṃ rūpamaiśvaram || 11-9||
अनेकवक्त्रनयनमनेकाद्भुतदर्शनम् ।
anekavaktranayanamanekādbhutadarśanam |
अनेकदिव्याभरणं दिव्यानेकोद्यतायुधम् ॥ ११-१०॥
anekadivyābharaṇaṃ divyānekodyatāyudham || 11-10||
दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम् ।
divyamālyāmbaradharaṃ divyagandhānulepanam |
सर्वाश्चर्यमयं देवमनन्तं विश्वतोमुखम् ॥ ११-११॥
sarvāścaryamayaṃ devamanantaṃ viśvatomukham || 11-11||
दिवि सूर्यसहस्रस्य भवेद्युगपदुत्थिता ।
divi sūryasahasrasya bhavedyugapadutthitā |
यदि भाः सदृशी सा स्याद्भासस्तस्य महात्मनः ॥ ११-१२॥
yadi bhāḥ sadṛśī sā syādbhāsastasya mahātmanaḥ || 11-12||
तत्रैकस्थं जगत्कृत्स्नं प्रविभक्तमनेकधा ।
tatraikasthaṃ jagatkṛtsnaṃ pravibhaktamanekadhā |
अपश्यद्देवदेवस्य शरीरे पाण्डवस्तदा ॥ ११-१३॥
apaśyaddevadevasya śarīre pāṇḍavastadā || 11-13||
ततः स विस्मयाविष्टो हृष्टरोमा धनञ्जयः ।
tataḥ sa vismayāviṣṭo hṛṣṭaromā dhanañjayaḥ |
प्रणम्य शिरसा देवं कृताञ्जलिरभाषत ॥ ११-१४॥
praṇamya śirasā devaṃ kṛtāñjalirabhāṣata || 11-14||
अर्जुन उवाच ।
arjuna uvāca |
पश्यामि देवांस्तव देव देहे
paśyāmi devāṃstava deva dehe
सर्वांस्तथा भूतविशेषसङ्घान् ।
sarvāṃstathā bhūtaviśeṣasaṅghān |
ब्रह्माणमीशं कमलासनस्थ-
brahmāṇamīśaṃ kamalāsanastha-
मृषींश्च सर्वानुरगांश्च दिव्यान् ॥ ११-१५॥
mṛṣīṃśca sarvānuragāṃśca divyān || 11-15||
अनेकबाहूदरवक्त्रनेत्रं
anekabāhūdaravaktranetraṃ
पश्यामि त्वां सर्वतोऽनन्तरूपम् ।
paśyāmi tvāṃ sarvato'nantarūpam |
नान्तं न मध्यं न पुनस्तवादिं
nāntaṃ na madhyaṃ na punastavādiṃ
पश्यामि विश्वेश्वर विश्वरूप ॥ ११-१६॥
paśyāmi viśveśvara viśvarūpa || 11-16||
किरीटिनं गदिनं चक्रिणं च
kirīṭinaṃ gadinaṃ cakriṇaṃ ca
तेजोराशिं सर्वतो दीप्तिमन्तम् ।
tejorāśiṃ sarvato dīptimantam |
पश्यामि त्वां दुर्निरीक्ष्यं समन्ताद्
paśyāmi tvāṃ durnirīkṣyaṃ samantād
दीप्तानलार्कद्युतिमप्रमेयम् ॥ ११-१७॥
dīptānalārkadyutimaprameyam || 11-17||
त्वमक्षरं परमं वेदितव्यं
tvamakṣaraṃ paramaṃ veditavyaṃ
त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
tvamasya viśvasya paraṃ nidhānam |
त्वमव्ययः शाश्वतधर्मगोप्ता
tvamavyayaḥ śāśvatadharmagoptā
सनातनस्त्वं पुरुषो मतो मे ॥ ११-१८॥
sanātanastvaṃ puruṣo mato me || 11-18||
अनादिमध्यान्तमनन्तवीर्य-
anādimadhyāntamanantavīrya-
मनन्तबाहुं शशिसूर्यनेत्रम् ।
manantabāhuṃ śaśisūryanetram |
पश्यामि त्वां दीप्तहुताशवक्त्रं
paśyāmi tvāṃ dīptahutāśavaktraṃ
स्वतेजसा विश्वमिदं तपन्तम् ॥ ११-१९॥
svatejasā viśvamidaṃ tapantam || 11-19||
द्यावापृथिव्योरिदमन्तरं हि
dyāvāpṛthivyoridamantaraṃ hi
व्याप्तं त्वयैकेन दिशश्च सर्वाः ।
vyāptaṃ tvayaikena diśaśca sarvāḥ |
दृष्ट्वाद्भुतं रूपमुग्रं तवेदं
dṛṣṭvādbhutaṃ rūpamugraṃ tavedaṃ
लोकत्रयं प्रव्यथितं महात्मन् ॥ ११-२०॥
lokatrayaṃ pravyathitaṃ mahātman || 11-20||
अमी हि त्वां सुरसङ्घा विशन्ति
amī hi tvāṃ surasaṅghā viśanti
केचिद्भीताः प्राञ्जलयो गृणन्ति ।
kecidbhītāḥ prāñjalayo gṛṇanti |
स्वस्तीत्युक्त्वा महर्षिसिद्धसङ्घाः
svastītyuktvā maharṣisiddhasaṅghāḥ
स्तुवन्ति त्वां स्तुतिभिः पुष्कलाभिः ॥ ११-२१॥
stuvanti tvāṃ stutibhiḥ puṣkalābhiḥ || 11-21||
रुद्रादित्या वसवो ये च साध्या
rudrādityā vasavo ye ca sādhyā
विश्वेऽश्विनौ मरुतश्चोष्मपाश्च ।
viśve'śvinau marutaścoṣmapāśca |
गन्धर्वयक्षासुरसिद्धसङ्घा
gandharvayakṣāsurasiddhasaṅghā
वीक्षन्ते त्वां विस्मिताश्चैव सर्वे ॥ ११-२२॥
vīkṣante tvāṃ vismitāścaiva sarve || 11-22||
रूपं महत्ते बहुवक्त्रनेत्रं
rūpaṃ mahatte bahuvaktranetraṃ
महाबाहो बहुबाहूरुपादम् ।
mahābāho bahubāhūrupādam |
बहूदरं बहुदंष्ट्राकरालं
bahūdaraṃ bahudaṃṣṭrākarālaṃ
दृष्ट्वा लोकाः प्रव्यथितास्तथाहम् ॥ ११-२३॥
dṛṣṭvā lokāḥ pravyathitāstathāham || 11-23||
नभःस्पृशं दीप्तमनेकवर्णं
nabhaḥspṛśaṃ dīptamanekavarṇaṃ
व्यात्ताननं दीप्तविशालनेत्रम् ।
vyāttānanaṃ dīptaviśālanetram |
दृष्ट्वा हि त्वां प्रव्यथितान्तरात्मा
dṛṣṭvā hi tvāṃ pravyathitāntarātmā
धृतिं न विन्दामि शमं च विष्णो ॥ ११-२४॥
dhṛtiṃ na vindāmi śamaṃ ca viṣṇo || 11-24||
दंष्ट्राकरालानि च ते मुखानि
daṃṣṭrākarālāni ca te mukhāni
दृष्ट्वैव कालानलसन्निभानि ।
dṛṣṭvaiva kālānalasannibhāni |
दिशो न जाने न लभे च शर्म
diśo na jāne na labhe ca śarma
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११-२५॥
prasīda deveśa jagannivāsa || 11-25||
अमी च त्वां धृतराष्ट्रस्य पुत्राः
amī ca tvāṃ dhṛtarāṣṭrasya putrāḥ
सर्वे सहैवावनिपालसङ्घैः ।
sarve sahaivāvanipālasaṅghaiḥ |
भीष्मो द्रोणः सूतपुत्रस्तथासौ
bhīṣmo droṇaḥ sūtaputrastathāsau
सहास्मदीयैरपि योधमुख्यैः ॥ ११-२६॥
sahāsmadīyairapi yodhamukhyaiḥ || 11-26||
वक्त्राणि ते त्वरमाणा विशन्ति
vaktrāṇi te tvaramāṇā viśanti
दंष्ट्राकरालानि भयानकानि ।
daṃṣṭrākarālāni bhayānakāni |
केचिद्विलग्ना दशनान्तरेषु
kecidvilagnā daśanāntareṣu
सन्दृश्यन्ते चूर्णितैरुत्तमाङ्गैः ॥ ११-२७॥
sandṛśyante cūrṇitairuttamāṅgaiḥ || 11-27||
यथा नदीनां बहवोऽम्बुवेगाः
yathā nadīnāṃ bahavo'mbuvegāḥ
समुद्रमेवाभिमुखा द्रवन्ति ।
samudramevābhimukhā dravanti |
तथा तवामी नरलोकवीरा
tathā tavāmī naralokavīrā
विशन्ति वक्त्राण्यभिविज्वलन्ति ॥ ११-२८॥
viśanti vaktrāṇyabhivijvalanti || 11-28||
यथा प्रदीप्तं ज्वलनं पतङ्गा
yathā pradīptaṃ jvalanaṃ pataṅgā
विशन्ति नाशाय समृद्धवेगाः ।
viśanti nāśāya samṛddhavegāḥ |
तथैव नाशाय विशन्ति लोका-
tathaiva nāśāya viśanti lokā-
स्तवापि वक्त्राणि समृद्धवेगाः ॥ ११-२९॥
stavāpi vaktrāṇi samṛddhavegāḥ || 11-29||
लेलिह्यसे ग्रसमानः समन्ताल्-
lelihyase grasamānaḥ samantāl-
लोकान्समग्रान्वदनैर्ज्वलद्भिः ।
lokānsamagrānvadanairjvaladbhiḥ |
तेजोभिरापूर्य जगत्समग्रं
tejobhirāpūrya jagatsamagraṃ
भासस्तवोग्राः प्रतपन्ति विष्णो ॥ ११-३०॥
bhāsastavogrāḥ pratapanti viṣṇo || 11-30||
आख्याहि मे को भवानुग्ररूपो
ākhyāhi me ko bhavānugrarūpo
नमोऽस्तु ते देववर प्रसीद ।
namo'stu te devavara prasīda |
विज्ञातुमिच्छामि भवन्तमाद्यं
vijñātumicchāmi bhavantamādyaṃ
न हि प्रजानामि तव प्रवृत्तिम् ॥ ११-३१॥
na hi prajānāmi tava pravṛttim || 11-31||
श्रीभगवानुवाच ।
śrībhagavānuvāca |
कालोऽस्मि लोकक्षयकृत्प्रवृद्धो
kālo'smi lokakṣayakṛtpravṛddho
लोकान्समाहर्तुमिह प्रवृत्तः ।
lokānsamāhartumiha pravṛttaḥ |
ऋतेऽपि त्वां न भविष्यन्ति सर्वे
ṛte'pi tvāṃ na bhaviṣyanti sarve
येऽवस्थिताः प्रत्यनीकेषु योधाः ॥ ११-३२॥
ye'vasthitāḥ pratyanīkeṣu yodhāḥ || 11-32||
तस्मात्त्वमुत्तिष्ठ यशो लभस्व
tasmāttvamuttiṣṭha yaśo labhasva
जित्वा शत्रून् भुङ्क्ष्व राज्यं समृद्धम् ।
jitvā śatrūn bhuṅkṣva rājyaṃ samṛddham |
मयैवैते निहताः पूर्वमेव
mayaivaite nihatāḥ pūrvameva
निमित्तमात्रं भव सव्यसाचिन् ॥ ११-३३॥
nimittamātraṃ bhava savyasācin || 11-33||
द्रोणं च भीष्मं च जयद्रथं च
droṇaṃ ca bhīṣmaṃ ca jayadrathaṃ ca
कर्णं तथान्यानपि योधवीरान् ।
karṇaṃ tathānyānapi yodhavīrān |
मया हतांस्त्वं जहि मा व्यथिष्ठा
mayā hatāṃstvaṃ jahi mā vyathiṣṭhā
युध्यस्व जेतासि रणे सपत्नान् ॥ ११-३४॥
yudhyasva jetāsi raṇe sapatnān || 11-34||
सञ्जय उवाच ।
sañjaya uvāca |
एतच्छ्रुत्वा वचनं केशवस्य
etacchrutvā vacanaṃ keśavasya
कृताञ्जलिर्वेपमानः किरीटी ।
kṛtāñjalirvepamānaḥ kirīṭī |
नमस्कृत्वा भूय एवाह कृष्णं
namaskṛtvā bhūya evāha kṛṣṇaṃ
सगद्गदं भीतभीतः प्रणम्य ॥ ११-३५॥
sagadgadaṃ bhītabhītaḥ praṇamya || 11-35||
अर्जुन उवाच ।
arjuna uvāca |
स्थाने हृषीकेश तव प्रकीर्त्या
sthāne hṛṣīkeśa tava prakīrtyā
जगत्प्रहृष्यत्यनुरज्यते च ।
jagatprahṛṣyatyanurajyate ca |
रक्षांसि भीतानि दिशो द्रवन्ति
rakṣāṃsi bhītāni diśo dravanti
सर्वे नमस्यन्ति च सिद्धसङ्घाः ॥ ११-३६॥
sarve namasyanti ca siddhasaṅghāḥ || 11-36||
कस्माच्च ते न नमेरन्महात्मन्
kasmācca te na nameranmahātman
गरीयसे ब्रह्मणोऽप्यादिकर्त्रे ।
garīyase brahmaṇo'pyādikartre |
अनन्त देवेश जगन्निवास
ananta deveśa jagannivāsa
त्वमक्षरं सदसत्तत्परं यत् ॥ ११-३७॥
tvamakṣaraṃ sadasattatparaṃ yat || 11-37||
त्वमादिदेवः पुरुषः पुराण-
tvamādidevaḥ puruṣaḥ purāṇa-
स्त्वमस्य विश्वस्य परं निधानम् ।
stvamasya viśvasya paraṃ nidhānam |
वेत्तासि वेद्यं च परं च धाम
vettāsi vedyaṃ ca paraṃ ca dhāma
त्वया ततं विश्वमनन्तरूप ॥ ११-३८॥
tvayā tataṃ viśvamanantarūpa || 11-38||
वायुर्यमोऽग्निर्वरुणः शशाङ्कः
vāyuryamo'gnirvaruṇaḥ śaśāṅkaḥ
प्रजापतिस्त्वं प्रपितामहश्च ।
prajāpatistvaṃ prapitāmahaśca |
नमो नमस्तेऽस्तु सहस्रकृत्वः
namo namaste'stu sahasrakṛtvaḥ
पुनश्च भूयोऽपि नमो नमस्ते ॥ ११-३९॥
punaśca bhūyo'pi namo namaste || 11-39||
नमः पुरस्तादथ पृष्ठतस्ते
namaḥ purastādatha pṛṣṭhataste
नमोऽस्तु ते सर्वत एव सर्व ।
namo'stu te sarvata eva sarva |
अनन्तवीर्यामितविक्रमस्त्वं
anantavīryāmitavikramastvaṃ
सर्वं समाप्नोषि ततोऽसि सर्वः ॥ ११-४०॥
sarvaṃ samāpnoṣi tato'si sarvaḥ || 11-40||
सखेति मत्वा प्रसभं यदुक्तं
sakheti matvā prasabhaṃ yaduktaṃ
हे कृष्ण हे यादव हे सखेति ।
he kṛṣṇa he yādava he sakheti |
अजानता महिमानं तवेदं
ajānatā mahimānaṃ tavedaṃ
मया प्रमादात्प्रणयेन वापि ॥ ११-४१॥
mayā pramādātpraṇayena vāpi || 11-41||
यच्चावहासार्थमसत्कृतोऽसि
yaccāvahāsārthamasatkṛto'si
विहारशय्यासनभोजनेषु ।
vihāraśayyāsanabhojaneṣu |
एकोऽथवाप्यच्युत तत्समक्षं
eko'thavāpyacyuta tatsamakṣaṃ
तत्क्षामये त्वामहमप्रमेयम् ॥ ११-४२॥
tatkṣāmaye tvāmahamaprameyam || 11-42||
पितासि लोकस्य चराचरस्य
pitāsi lokasya carācarasya
त्वमस्य पूज्यश्च गुरुर्गरीयान् ।
tvamasya pūjyaśca gururgarīyān |
न त्वत्समोऽस्त्यभ्यधिकः कुतोऽन्यो
na tvatsamo'styabhyadhikaḥ kuto'nyo
लोकत्रयेऽप्यप्रतिमप्रभाव ॥ ११-४३॥
lokatraye'pyapratimaprabhāva || 11-43||
तस्मात्प्रणम्य प्रणिधाय कायं
tasmātpraṇamya praṇidhāya kāyaṃ
प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् ।
prasādaye tvāmahamīśamīḍyam |
पितेव पुत्रस्य सखेव सख्युः
piteva putrasya sakheva sakhyuḥ
प्रियः प्रियायार्हसि देव सोढुम् ॥ ११-४४॥
priyaḥ priyāyārhasi deva soḍhum || 11-44||
अदृष्टपूर्वं हृषितोऽस्मि दृष्ट्वा
adṛṣṭapūrvaṃ hṛṣito'smi dṛṣṭvā
भयेन च प्रव्यथितं मनो मे ।
bhayena ca pravyathitaṃ mano me |
तदेव मे दर्शय देव रूपं
tadeva me darśaya deva rūpaṃ
प्रसीद देवेश जगन्निवास ॥ ११-४५॥
prasīda deveśa jagannivāsa || 11-45||
किरीटिनं गदिनं चक्रहस्तं
kirīṭinaṃ gadinaṃ cakrahastaṃ
इच्छामि त्वां द्रष्टुमहं तथैव ।
icchāmi tvāṃ draṣṭumahaṃ tathaiva |
तेनैव रूपेण चतुर्भुजेन
tenaiva rūpeṇa caturbhujena
सहस्रबाहो भव विश्वमूर्ते ॥ ११-४६॥
sahasrabāho bhava viśvamūrte || 11-46||
श्रीभगवानुवाच ।
śrībhagavānuvāca |
मया प्रसन्नेन तवार्जुनेदं
mayā prasannena tavārjunedaṃ
रूपं परं दर्शितमात्मयोगात् ।
rūpaṃ paraṃ darśitamātmayogāt |
तेजोमयं विश्वमनन्तमाद्यं
tejomayaṃ viśvamanantamādyaṃ
यन्मे त्वदन्येन न दृष्टपूर्वम् ॥ ११-४७॥
yanme tvadanyena na dṛṣṭapūrvam || 11-47||
न वेदयज्ञाध्ययनैर्न दानै-
na vedayajñādhyayanairna dānai-
र्न च क्रियाभिर्न तपोभिरुग्रैः ।
rna ca kriyābhirna tapobhirugraiḥ |
एवंरूपः शक्य अहं नृलोके
evaṃrūpaḥ śakya ahaṃ nṛloke
द्रष्टुं त्वदन्येन कुरुप्रवीर ॥ ११-४८॥
draṣṭuṃ tvadanyena kurupravīra || 11-48||
मा ते व्यथा मा च विमूढभावो
mā te vyathā mā ca vimūḍhabhāvo
दृष्ट्वा रूपं घोरमीदृङ्ममेदम् ।
dṛṣṭvā rūpaṃ ghoramīdṛṅmamedam |
व्यपेतभीः प्रीतमनाः पुनस्त्वं
vyapetabhīḥ prītamanāḥ punastvaṃ
तदेव मे रूपमिदं प्रपश्य ॥ ११-४९॥
tadeva me rūpamidaṃ prapaśya || 11-49||
सञ्जय उवाच ।
sañjaya uvāca |
इत्यर्जुनं वासुदेवस्तथोक्त्वा
ityarjunaṃ vāsudevastathoktvā
स्वकं रूपं दर्शयामास भूयः ।
svakaṃ rūpaṃ darśayāmāsa bhūyaḥ |
आश्वासयामास च भीतमेनं
āśvāsayāmāsa ca bhītamenaṃ
भूत्वा पुनः सौम्यवपुर्महात्मा ॥ ११-५०॥
bhūtvā punaḥ saumyavapurmahātmā || 11-50||
अर्जुन उवाच ।
arjuna uvāca |
दृष्ट्वेदं मानुषं रूपं तव सौम्यं जनार्दन ।
dṛṣṭvedaṃ mānuṣaṃ rūpaṃ tava saumyaṃ janārdana |
इदानीमस्मि संवृत्तः सचेताः प्रकृतिं गतः ॥ ११-५१॥
idānīmasmi saṃvṛttaḥ sacetāḥ prakṛtiṃ gataḥ || 11-51||
श्रीभगवानुवाच ।
śrībhagavānuvāca |
सुदुर्दर्शमिदं रूपं दृष्टवानसि यन्मम ।
sudurdarśamidaṃ rūpaṃ dṛṣṭavānasi yanmama |
देवा अप्यस्य रूपस्य नित्यं दर्शनकाङ्क्षिणः ॥ ११-५२॥
devā apyasya rūpasya nityaṃ darśanakāṅkṣiṇaḥ || 11-52||
नाहं वेदैर्न तपसा न दानेन न चेज्यया ।
nāhaṃ vedairna tapasā na dānena na cejyayā |
शक्य एवंविधो द्रष्टुं दृष्टवानसि मां यथा ॥ ११-५३॥
śakya evaṃvidho draṣṭuṃ dṛṣṭavānasi māṃ yathā || 11-53||
भक्त्या त्वनन्यया शक्य अहमेवंविधोऽर्जुन ।
bhaktyā tvananyayā śakya ahamevaṃvidho'rjuna |
ज्ञातुं द्रष्टुं च तत्त्वेन प्रवेष्टुं च परन्तप ॥ ११-५४॥
jñātuṃ draṣṭuṃ ca tattvena praveṣṭuṃ ca parantapa || 11-54||
मत्कर्मकृन्मत्परमो मद्भक्तः सङ्गवर्जितः ।
matkarmakṛnmatparamo madbhaktaḥ saṅgavarjitaḥ |
निर्वैरः सर्वभूतेषु यः स मामेति पाण्डव ॥ ११-५५॥
nirvairaḥ sarvabhūteṣu yaḥ sa māmeti pāṇḍava || 11-55||
ॐ तत्सदिति श्रीमद्भगवद्गीतासूपनिषत्सु
oṃ tatsaditi śrīmadbhagavadgītāsūpaniṣatsu
ब्रह्मविद्यायां योगशास्त्रे श्रीकृष्णार्जुनसंवादे
brahmavidyāyāṃ yogaśāstre śrīkṛṣṇārjunasaṃvāde
विश्वरूपदर्शनयोगो नामैकादशोऽध्यायः ॥ ११॥
viśvarūpadarśanayogo nāmaikādaśo'dhyāyaḥ || 11||