ತತ್ಪುರುಷ (tatpuruṣa — determinative compound)

ಅರ್ಥ: ಸಮಾಸದ ಒಂದು ಪದ ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಒಂದು ವಿಭಕ್ತಿ ಸಂಬಂಧದ ಮೂಲಕ ವಿಶೇಷಿಸುವ ಸಮಾಸ. Meaning: A compound in which the first member modifies the second via an implied case relation (e.g. genitive, locative).

ಉದಾಹರಣೆಗೆ "ರಾಜಪುರುಷಃ" (ರಾಜನ ಪುರುಷ) ಷಷ್ಠೀತತ್ಪುರುಷ. ಯಾವ ವಿಭಕ್ತಿ ಸಂಬಂಧ ಎಂಬುದನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಿವೆ (ಷಷ್ಠೀತತ್ಪುರುಷ, ಸಪ್ತಮೀತತ್ಪುರುಷ, ಇತ್ಯಾದಿ). ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸಮಾಸಅರ್ಥ: ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಪದವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು. Meaning: Two or more words fused into a single compound word. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಗಳು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾಗಿರಬಹುದು. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಿಧಗಳು: ಬಹುವ್….

For example "rājapuruṣaḥ" ("king's man") is a genitive tatpuruṣa. Subtypes are named for which case relation is implied (genitive-tatpuruṣa, locative-tatpuruṣa, etc). A type of ಸಮಾಸಅರ್ಥ: ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಪದವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು. Meaning: Two or more words fused into a single compound word. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಗಳು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾಗಿರಬಹುದು. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಿಧಗಳು: ಬಹುವ್….

ಉದಾಹರಣೆ: ಕರ್ಮಸಂಗಿನಾಂಅರ್ಥ: ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರ Meaning: of those attached to action ವ್ಯಾಕರಣ: ಕರ್ಮ (karma, action) + ಸಂಗಿನ್ (saṅgin, "attached to") — ಬಹುವ್ರೀಹಿ/ಸಪ್ತಮೀ-ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ, ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನ. Compound: karma + saṅgin ("clinging/attach… (3.26) — ಕರ್ಮ + ಸಂಗಿನ್ — ಸಪ್ತಮೀ-ತತ್ಪುರುಷ/ಬಹುವ್ರೀಹಿ, "ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರ". Example: ಕರ್ಮಸಂಗಿನಾಂಅರ್ಥ: ಕರ್ಮದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯುಳ್ಳವರ Meaning: of those attached to action ವ್ಯಾಕರಣ: ಕರ್ಮ (karma, action) + ಸಂಗಿನ್ (saṅgin, "attached to") — ಬಹುವ್ರೀಹಿ/ಸಪ್ತಮೀ-ತತ್ಪುರುಷ ಸಮಾಸ, ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನ. Compound: karma + saṅgin ("clinging/attach… (3.26) — karma + saṅgin — a locative-tatpuruṣa reading ("attached to action"), genitive plural.