ಹರ್ಷಾಮರ್ಷಭಯೋದ್ವೇಗೈಃ (harṣāmarṣabhayodvegaiḥ)

ಅರ್ಥ: ಹರ್ಷ, ಅಸೂಯೆ, ಭಯ, ಉದ್ವೇಗಗಳಿಂದ Meaning: from joy, envy/intolerance, fear, and agitation

ವ್ಯಾಕರಣ: ಹರ್ಷ (harṣa, joy) + ಅಮರ್ಷ (amarṣa, envy/intolerance) + ಭಯ (bhaya, fear) + ಉದ್ವೇಗ (udvega, agitation) — ತೃತೀಯಾಅರ್ಥ: ಕರಣಕಾರಕ ಸೂಚಿಸುವ ಮೂರನೆಯ ವಿಭಕ್ತಿ. Meaning: The third case — the instrumental. ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆ ಯಾವ ಸಾಧನದಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ — "ಇಂದ/ಇಂದಿಗೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥ. The instrumental marks the means… ಬಹುವಚನಅರ್ಥ: ಎರಡಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಚನ. Meaning: The plural number — three or more. ಬಹುವಚನ ಮೂರು ಅಥವಾ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. The plural marks three or more of something. ಉದಾಹರಣೆ: ಅಕುರ್ವತ (1.1) — ಪ… ಪುಲ್ಲಿಂಗಅರ್ಥ: ಪುಲ್ಲಿಂಗ ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ. Meaning: The masculine grammatical gender. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ ಯಾವಾಗಲೂ ನೈಜ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ — ಅನೇಕ ಅಮೂರ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಪುಲ್ಲಿಂಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.…, ಮುಕ್ತಃಅರ್ಥ: ಮುಕ್ತನಾದ Meaning: freed, liberated ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು मुच् (muc, "to release") ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ (ಭೂತಕೃದಂತ) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Past passive participle of muc ("to release") — nominative singular masculine. ಪದದೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ. harṣa ("joy") + amarṣa ("intolerance") + bhaya ("fear") + udvega ("agitation") — instrumental plural masculine, governed by ಮುಕ್ತಃಅರ್ಥ: ಮುಕ್ತನಾದ Meaning: freed, liberated ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು मुच् (muc, "to release") ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ (ಭೂತಕೃದಂತ) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Past passive participle of muc ("to release") — nominative singular masculine..

ಬಳಕೆ (Occurrences)

• ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨, ಶ್ಲೋಕ ೧೫ಶ್ಲೋಕ ೧೫ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ - ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः । हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः ॥ १२-१५॥ yasmānnodvijate loko lokānnodvijate ca yaḥ | harṣāmarṣabhayodvegairmukto yaḥ sa ca me pri…