ಹೃಷೀಕೇಶಂ (hṛṣīkeśam)

ಅರ್ಥ: ಹೃಷೀಕೇಶನಿಗೆ (ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ) Meaning: to Hṛṣīkeśa (Kṛṣṇa)

ವ್ಯಾಕರಣ: ಹೃಷೀಕೇಶಃಅರ್ಥ: ಹೃಷೀಕೇಶನು (ಕೃಷ್ಣನು) Meaning: Hṛṣīkeśa, "lord of the senses" — an epithet of Kṛṣṇa ವ್ಯಾಕರಣ: ಹೃಷೀಕ (hṛṣīka, sense organ) + ಈಶ (īśa, lord) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. hṛṣīka ("sense organ") + īśa ("lord") — nominative si… ದ್ವಿತೀಯಾಅರ್ಥ: ಕರ್ಮಕಾರಕ ಸೂಚಿಸುವ ಎರಡನೆಯ ವಿಭಕ್ತಿ. Meaning: The second case — the accusative. ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಕರ್ಮವನ್ನು (ಕ್ರಿಯೆ ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಚಲನಸೂಚಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ… ಏಕವಚನಅರ್ಥ: ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಚನ. Meaning: The singular number. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಚನಗಳಿವೆ: ಏಕ, ದ್ವಿ, ಬಹು. ಏಕವಚನ ಒಂದೇ ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. Sanskrit has three grammatical numbers — singular, dual, and plural. The sing… ಪುಲ್ಲಿಂಗಅರ್ಥ: ಪುಲ್ಲಿಂಗ ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ. Meaning: The masculine grammatical gender. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ ಯಾವಾಗಲೂ ನೈಜ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ — ಅನೇಕ ಅಮೂರ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಪುಲ್ಲಿಂಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.…, ಆಹಅರ್ಥ: ಹೇಳಿದನು Meaning: said ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು ब्रू (brū)/ಅಹ್ (ah) ಲಿಟ್ (ಪರೋಕ್ಷಭೂತ) ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಉವಾಚ, ಅಬ್ರವೀತ್ (synonyms). Perfect tense, 3rd person singular, "he said." ಪದದ ಕರ್ಮಪದಅರ್ಥ: ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲ ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದ — ವಾಕ್ಯದ ಕರ್ಮಕಾರಕ. Meaning: The word marking what receives the verb's action — the object. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ (ಕರ್ಮಣಿ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ ವಿ…. hṛṣīkeśa — accusative singular masculine, object of ಆಹಅರ್ಥ: ಹೇಳಿದನು Meaning: said ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು ब्रू (brū)/ಅಹ್ (ah) ಲಿಟ್ (ಪರೋಕ್ಷಭೂತ) ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಉವಾಚ, ಅಬ್ರವೀತ್ (synonyms). Perfect tense, 3rd person singular, "he said.".

ಬಳಕೆ (Occurrences)

• ಅಧ್ಯಾಯ ೧, ಶ್ಲೋಕ ೨೧ಶ್ಲೋಕ ೨೧ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ हृषीकेशं तदा वाक्यमिदमाह महीपते । ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ । सेनयोरुभयोर्मध्ये रथं स्थापय मेऽच्युत ॥ १-२१॥ hṛṣīkeśaṃ tadā vākyamidamāha mahīpate | arjuna uvāca | senayorubhayormadhye rathaṃ sthāpa…