ಶ್ಲೋಕ ೧೭ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः । धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥ १-१७॥
kāśyaśca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ | dhṛṣṭadyumno virāṭaśca sātyakiścāparājitaḥ || 1-17||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಕಾಶ್ಯಃಅರ್ಥ: ಕಾಶಿರಾಜನು Meaning: the king of Kāśī ವ್ಯಾಕರಣ: ಕಾಶಿ (kāśi) ಇಂದ ಬಂದ ಪದ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Compare ಕಾಶಿರಾಜಃ (1.5, synonym). From kāśi — nominative singular masculine. | ಕಾಶಿರಾಜನು |
| ಚಅರ್ಥ: ಮತ್ತು Meaning: and ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable conjunction, always follows the word it joins). | ಮತ್ತು |
| ಪರಮೇಷ್ವಾಸಃಅರ್ಥ: ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು Meaning: the supreme archer ವ್ಯಾಕರಣ: ಪರಮ (parama, supreme) + ಇಷು (iṣu, arrow) + ಆಸ (āsa, thrower) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Compare ಮಹೇಷ್ವಾಸಾಃ (1.4, similar compound). parama ("supreme") + iṣu ("… | ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನು |
| ಶಿಖಂಡೀಅರ್ಥ: ಶಿಖಂಡಿಯು Meaning: Śikhaṇḍī (a Pāñcāla prince instrumental in Bhīṣma's fall) ವ್ಯಾಕರಣ: ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Nominative singular masculine, proper name. | ಶಿಖಂಡಿಯು |
| ಮಹಾರಥಃಅರ್ಥ: ಮಹಾರಥನು Meaning: a great chariot-warrior (one who can fight thousands single-handedly) ವ್ಯಾಕರಣ: ಮಹಾ (mahā, great) + ರಥ (ratha, chariot) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. mahā ("great") + ratha ("chariot") — nominative singu… | ಮಹಾರಥನು |
| ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಃಅರ್ಥ: ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು Meaning: Dhṛṣṭadyumna (son of Drupada, commander-in-chief of the Pāṇḍava army) ವ್ಯಾಕರಣ: ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Compare ದ್ರುಪದಪುತ್ರೇಣ (1.3, referring to the same person). Nominative singul… | ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನು |
| ವಿರಾಟಃಅರ್ಥ: ವಿರಾಟನು Meaning: Virāṭa (king in whose court the Pāṇḍavas spent their year of hiding) ವ್ಯಾಕರಣ: ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Nominative singular masculine, proper name. | ವಿರಾಟನು |
| ಸಾತ್ಯಕಿಃಅರ್ಥ: ಸಾತ್ಯಕಿಯು Meaning: Sātyaki (another name for ಯುಯುಧಾನಃ) ವ್ಯಾಕರಣ: ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Nominative singular masculine, proper name. | ಸಾತ್ಯಕಿಯು |
| ಅಪರಾಜಿತಃಅರ್ಥ: ಸೋಲರಿಯದವನು Meaning: unconquered ವ್ಯಾಕರಣ: ಅ (ನಞ್) + ಪರಾಜಿತ (parājita, "defeated") — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸಾತ್ಯಕಿಃ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. a- (not) + parājita ("defeated") — nominative singular masculine, qualifies ಸಾತ್ಯಕಿಃ. | ಸೋಲರಿಯದವನು |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಪರಮೇಷ್ವಾಸಃ ಕಾಶ್ಯಃ ಚ, ಮಹಾರಥಃ ಶಿಖಂಡೀ ಚ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನಃ, ವಿರಾಟಃ ಚ, ಅಪರಾಜಿತಃ ಸಾತ್ಯಕಿಃ ಚ (ಸಂತಿ).
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನಾದ ಕಾಶಿರಾಜನೂ, ಮಹಾರಥನಾದ ಶಿಖಂಡಿಯೂ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನನೂ, ವಿರಾಟನೂ, ಸೋಲರಿಯದ ಸಾತ್ಯಕಿಯೂ (ಇದ್ದಾರೆ).
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಿಲ್ಲುಗಾರನಾದ ಕಾಶಿರಾಜ, ಮಹಾರಥನಾದ ಶಿಖಂಡಿ, ಧೃಷ್ಟದ್ಯುಮ್ನ, ವಿರಾಟ, ಮತ್ತು ಸೋಲರಿಯದ ಸಾತ್ಯಕಿ - ಇವರೂ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಸಂಜಯನ ನಿರೂಪಣೆಯು ಈಗ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯ ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಧರ ಕಡೆಗೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ (ಶ್ಲೋಕ ೧೭-೧೮). ಸಾತ್ಯಕಿ ಎಂಬುದು ಶ್ಲೋಕ ೧-೪ರಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ಯುಯುಧಾನನ ಇನ್ನೊಂದು ಹೆಸರು.
Sloka 17 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
काश्यश्च परमेष्वासः शिखण्डी च महारथः । धृष्टद्युम्नो विराटश्च सात्यकिश्चापराजितः ॥ १-१७॥
kāśyaśca parameṣvāsaḥ śikhaṇḍī ca mahārathaḥ | dhṛṣṭadyumno virāṭaśca sātyakiścāparājitaḥ || 1-17||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| kāśyaḥ | the king of Kāśī |
| ca | and |
| parameṣvāsaḥ | the supreme archer |
| śikhaṇḍī | Śikhaṇḍī |
| mahārathaḥ | a great chariot-warrior |
| dhṛṣṭadyumnaḥ | Dhṛṣṭadyumna |
| virāṭaḥ | Virāṭa |
| sātyakiḥ | Sātyaki |
| aparājitaḥ | unconquered |
Anvaya (Phrase Level)
parameṣvāsaḥ kāśyaḥ ca, mahārathaḥ śikhaṇḍī ca, dhṛṣṭadyumnaḥ, virāṭaḥ ca, aparājitaḥ sātyakiḥ ca (santi).
The supreme archer, the king of Kāśī, the great warrior Śikhaṇḍī, Dhṛṣṭadyumna, Virāṭa, and the unconquered Sātyaki (are here).
Translation (Sloka Level)
The supreme archer, the king of Kāśī, the great chariot-warrior Śikhaṇḍī, Dhṛṣṭadyumna, Virāṭa, and the unconquered Sātyaki (are all here).
Commentary
Sañjaya's narration now turns to other key Pāṇḍava-side warriors (verses 17–18). "Sātyaki" is another name for Yuyudhāna, already mentioned in verse 4.