ಶ್ಲೋಕ ೫ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् । पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥ १-५॥
dhṛṣṭaketuścekitānaḥ kāśirājaśca vīryavān | purujitkuntibhojaśca śaibyaśca narapuṅgavaḥ || 1-5||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಧೃಷ್ಟಕೇತುಃಅರ್ಥ: ಧೃಷ್ಟಕೇತುವು Meaning: Dhṛṣṭaketu (king of the Cedis) ವ್ಯಾಕರಣ: ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Nominative singular masculine, proper name. | ಧೃಷ್ಟಕೇತುವು |
| ಚೇಕಿತಾನಃಅರ್ಥ: ಚೇಕಿತಾನನು Meaning: Cekitāna (a Pāṇḍava warrior) ವ್ಯಾಕರಣ: ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Nominative singular masculine, proper name. | ಚೇಕಿತಾನನು |
| ಕಾಶಿರಾಜಃಅರ್ಥ: ಕಾಶಿರಾಜನು Meaning: the king of Kāśī (Vārāṇasī) ವ್ಯಾಕರಣ: ಕಾಶಿ (kāśi) + ರಾಜ (rāja, king) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. kāśi + rāja ("king") — nominative singular masculine. | ಕಾಶಿರಾಜನು |
| ಚಅರ್ಥ: ಮತ್ತು Meaning: and ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable conjunction, always follows the word it joins). | ಮತ್ತು |
| ವೀರ್ಯವಾನ್ಅರ್ಥ: ಪರಾಕ್ರಮಿಯು Meaning: valiant, mighty ವ್ಯಾಕರಣ: ವೀರ್ಯ (vīrya, valor) + ವತ್ (vat, ಹೊಂದಿರುವ) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. vīrya ("valor") + -vat (possessive suffix) — nominative singular masculine. | ಪರಾಕ್ರಮಿಯು |
| ಪುರುಜಿತ್ಅರ್ಥ: ಪುರುಜಿತನು Meaning: Purujit (a Pāṇḍava-allied king, brother of Kuntibhoja) ವ್ಯಾಕರಣ: ಪುರು (puru, much) + ಜಿತ್ (jit, conqueror) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. puru ("much") + jit ("conqueror") — nominative singular masculin… | ಪುರುಜಿತನು |
| ಕುಂತಿಭೋಜಃಅರ್ಥ: ಕುಂತಿಭೋಜನು Meaning: Kuntibhoja (foster-father of Kuntī, mother of the Pāṇḍavas) ವ್ಯಾಕರಣ: ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Nominative singular masculine, proper name. | ಕುಂತಿಭೋಜನು |
| ಶೈಬ್ಯಃಅರ್ಥ: ಶೈಬ್ಯನು Meaning: Śaibya (king of the Śibis) ವ್ಯಾಕರಣ: ಶಿಬಿ (śibi) ಇಂದ ಬಂದ ಪದ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. From śibi — nominative singular masculine, proper name. | ಶೈಬ್ಯನು |
| ನರಪುಂಗವಃಅರ್ಥ: ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು Meaning: the foremost/best of men ವ್ಯಾಕರಣ: ನರ (nara, man) + ಪುಂಗವ (puṅgava, "bull," ಶ್ರೇಷ್ಠತ್ವಸೂಚಕ) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. nara ("man") + puṅgava ("bull," used to denote pre-eminence) — nominative sin… | ನರಶ್ರೇಷ್ಠನು |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಧೃಷ್ಟಕೇತುಃ, ಚೇಕಿತಾನಃ, ವೀರ್ಯವಾನ್ ಕಾಶಿರಾಜಃ ಚ, ಪುರುಜಿತ್, ಕುಂತಿಭೋಜಃ ಚ, ನರಪುಂಗವಃ ಶೈಬ್ಯಃ ಚ (ಸಂತಿ).
ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಚೇಕಿತಾನ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಕಾಶಿರಾಜ, ಪುರುಜಿತ, ಕುಂತಿಭೋಜ, ಮತ್ತು ನರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶೈಬ್ಯ (ಇದ್ದಾರೆ).
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಧೃಷ್ಟಕೇತು, ಚೇಕಿತಾನ, ಪರಾಕ್ರಮಿಯಾದ ಕಾಶಿರಾಜ, ಪುರುಜಿತ, ಕುಂತಿಭೋಜ ಮತ್ತು ನರಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ಶೈಬ್ಯ - ಇವರೂ ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯ ಯೋಧರ ಪಟ್ಟಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹೆಸರಿಸಲಾದ ಎಲ್ಲರೂ ವಿವಿಧ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಾಜರು ಅಥವಾ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಧರಾಗಿದ್ದು ಪಾಂಡವರ ಪರವಾಗಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
Sloka 5 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
धृष्टकेतुश्चेकितानः काशिराजश्च वीर्यवान् । पुरुजित्कुन्तिभोजश्च शैब्यश्च नरपुङ्गवः ॥ १-५॥
dhṛṣṭaketuścekitānaḥ kāśirājaśca vīryavān | purujitkuntibhojaśca śaibyaśca narapuṅgavaḥ || 1-5||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| dhṛṣṭaketuḥ | Dhṛṣṭaketu |
| cekitānaḥ | Cekitāna |
| kāśirājaḥ | the king of Kāśī |
| ca | and |
| vīryavān | valiant, mighty |
| purujit | Purujit |
| kuntibhojaḥ | Kuntibhoja |
| śaibyaḥ | Śaibya |
| narapuṅgavaḥ | the foremost of men |
Anvaya (Phrase Level)
dhṛṣṭaketuḥ, cekitānaḥ, vīryavān kāśirājaḥ ca, purujit, kuntibhojaḥ ca, narapuṅgavaḥ śaibyaḥ ca (santi).
Dhṛṣṭaketu, Cekitāna, the valiant king of Kāśī, Purujit, Kuntibhoja, and Śaibya, foremost among men (are here).
Translation (Sloka Level)
Dhṛṣṭaketu, Cekitāna, the valiant king of Kāśī, Purujit, Kuntibhoja, and Śaibya, the best of men — (all are present in this army).
Commentary
The list of Pāṇḍava warriors continues. All those named are kings or leading warriors of various realms who have rallied to the Pāṇḍava side for battle.