ಶ್ಲೋಕ ೧೬ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ - ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः । सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १२-१६॥
anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥ | sarvārambhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 12-16||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಅನಪೇಕ್ಷಃಅರ್ಥ: ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದವನು Meaning: free from expectation/desire ವ್ಯಾಕರಣ: ಅ (ನಞ್) + अपेक्षा (apekṣā, "expectation") — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. a- (not) + apekṣā ("expectation") — nominative singular masculine. | ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದವನು |
| ಶುಚಿಃಅರ್ಥ: ಶುದ್ಧನು Meaning: pure ವ್ಯಾಕರಣ: शुचि (śuci, "pure") — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. śuci ("pure") — nominative singular masculine. | ಶುದ್ಧನು |
| ದಕ್ಷಃಅರ್ಥ: ಚತುರನು, ಕುಶಲನು Meaning: skillful, efficient, competent ವ್ಯಾಕರಣ: दक्ष (dakṣa, "skillful") — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. dakṣa ("skillful") — nominative singular masculine. | ಚತುರನು (ಕುಶಲನು) |
| ಉದಾಸೀನಃಅರ್ಥ: ಉದಾಸೀನನು, ತಟಸ್ಥನು Meaning: indifferent, neutral (not partial to either side) ವ್ಯಾಕರಣ: ಉತ್ + ಆಸ್ (ās, "to sit") ಇಂದ ಬಂದ ಪದ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. ut + ās ("to sit apart/aloof") — nominative singular masculine. | ಉದಾಸೀನನು (ತಟಸ್ಥನು) |
| ಗತವ್ಯಥಃಅರ್ಥ: ವ್ಯಥೆಯಿಲ್ಲದವನು Meaning: free from distress/anxiety ವ್ಯಾಕರಣ: ಗತ (gata, "gone") + ವ್ಯಥಾ (vyathā, "distress") — ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ, ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. gata ("gone") + vyathā ("distress") — bahuvrīhi compound, nominati… | ವ್ಯಥೆಯಿಲ್ಲದವನು |
| ಸರ್ವಾರಂಭಪರಿತ್ಯಾಗೀಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲಾ (ಸ್ವಾರ್ಥಪ್ರೇರಿತ) ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು Meaning: one who has given up all (self-motivated) undertakings ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವ (all) + ಆರಂಭ (ārambha, undertaking) + ಪರಿತ್ಯಾಗಿನ್ (parityāgin, one who abandons) — ಪ್… | ಎಲ್ಲಾ (ಸ್ವಾರ್ಥಪ್ರೇರಿತ) ಕಾರ್ಯಾರಂಭಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದವನು |
| ಯಃಅರ್ಥ: ಯಾರು (ಏಕವಚನ) Meaning: who (relative pronoun, singular) ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಯದ್ (yad) ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Compare ಯೇ (plural form). Relative pronoun yad ("who/which"), nominative singular masculine. | ಯಾರು |
| ಮದ್ಭಕ್ತಃಅರ್ಥ: ನನ್ನ ಭಕ್ತನು Meaning: My devotee ವ್ಯಾಕರಣ: ಮತ್ (mad, "My") + ಭಕ್ತ (bhakta, devotee) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. mat- ("My") + bhakta ("devotee") — nominative singular masculine. | ನನ್ನ ಭಕ್ತನು |
| ಸಃಅರ್ಥ: ಅವನು Meaning: he ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ತದ್ (tad, "that") ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Pronoun tad ("that/he"), nominative singular masculine. | ಅವನು |
| ಮೇಅರ್ಥ: ನನಗೆ, ನನ್ನ Meaning: to Me, My (enclitic) ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "I") ಚತುರ್ಥೀ/ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ (ಅನುಬದ್ಧ ರೂಪ). Pronoun asmad ("I"), enclitic dative/genitive singular. | ನನಗೆ |
| ಪ್ರಿಯಃಅರ್ಥ: ಪ್ರಿಯನು Meaning: dear, beloved ವ್ಯಾಕರಣ: प्रिय (priya, "dear") — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. priya ("dear") — nominative singular masculine. | ಪ್ರಿಯನು |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಯಃ ಅನಪೇಕ್ಷಃ, ಶುಚಿಃ, ದಕ್ಷಃ, ಉದಾಸೀನಃ, ಗತವ್ಯಥಃ, ಸರ್ವಾರಂಭಪರಿತ್ಯಾಗೀ (ಚ ಅಸ್ತಿ), ಸಃ ಮದ್ಭಕ್ತಃ ಮೇ ಪ್ರಿಯಃ.
ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ, ಶುದ್ಧನಾದ, ಚತುರನಾದ, ಉದಾಸೀನನಾದ, ವ್ಯಥೆಯಿಲ್ಲದ, ಎಲ್ಲಾ ಸ್ವಾರ್ಥಪ್ರೇರಿತ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ಯಾರೋ, ಅವನೇ ನನ್ನ ಭಕ್ತನು, ಅವನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು.
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಯಾವುದೇ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದ, ಶುದ್ಧನಾದ, ಕುಶಲನಾದ, ತಟಸ್ಥನಾದ, ಯಾವ ವ್ಯಥೆಯೂ ಇಲ್ಲದ, ಸ್ವಾರ್ಥಪ್ರೇರಿತ ಎಲ್ಲಾ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ ನನ್ನ ಭಕ್ತನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಇಲ್ಲಿ "ಯೋ ಮದ್ಭಕ್ತಃ ಸ ಮೇ ಪ್ರಿಯಃ" ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿ ಪುನಃ ಬರುತ್ತದೆ, ಈ ಬಾರಿ ಆಂತರಿಕ ಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ನಿರಪೇಕ್ಷತೆಯ ಗುಣಗಳೊಂದಿಗೆ. ಫಲಾಪೇಕ್ಷೆಯಿಂದ ಪ್ರೇರಿತವಾದ ಹೊಸ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸದಿರುವುದು (ಸರ್ವಾರಂಭಪರಿತ್ಯಾಗ) ಇಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ.
Sloka 16 - Chapter 12 - Bhakti Yoga
अनपेक्षः शुचिर्दक्ष उदासीनो गतव्यथः । सर्वारम्भपरित्यागी यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १२-१६॥
anapekṣaḥ śucirdakṣa udāsīno gatavyathaḥ | sarvārambhaparityāgī yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 12-16||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| anapekṣaḥ | free from expectation/desire |
| śuciḥ | pure |
| dakṣaḥ | skillful, efficient |
| udāsīnaḥ | indifferent, neutral |
| gatavyathaḥ | free from distress/anxiety |
| sarvārambhaparityāgī | one who has given up all (self-motivated) undertakings |
| yaḥ | who |
| madbhaktaḥ | My devotee |
| saḥ | he |
| me | to Me |
| priyaḥ | dear |
Anvaya (Phrase Level)
yaḥ anapekṣaḥ, śuciḥ, dakṣaḥ, udāsīnaḥ, gatavyathaḥ, sarvārambhaparityāgī (ca asti), saḥ madbhaktaḥ me priyaḥ.
He who is free from expectation, pure, skillful, indifferent, free from distress, and has given up all self-motivated undertakings — he is My devotee, dear to Me.
Translation (Sloka Level)
One who expects nothing, is pure, skillful, indifferent (to outcomes), free from anxiety, and has renounced all self-motivated undertakings — such a devotee of Mine is dear to Me.
Commentary
The refrain "yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ" returns, this time paired with qualities of inner purity and non-attachment. The renunciation of new self-driven undertakings (sarvārambhaparityāga) is singled out here.