ವರ್ತಮಾನ (vartamāna — present, laṭ-lakāra)

ಅರ್ಥ: ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾಲ (ಲಟ್ ಲಕಾರ). Meaning: The present tense (called laṭ in the traditional lakāra system) — an action happening now.

ಪಾಣಿನಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕಾಲ/ಭಾವಕ್ಕೂ ಒಂದು "ಲಕಾರ" ಹೆಸರಿದೆ; ವರ್ತಮಾನಕ್ಕೆ "ಲಟ್". cf. ಲಙ್ಅರ್ಥ: ಭೂತಕಾಲ ಸೂಚಿಸುವ ಲಕಾರ (ಅನದ್ಯತನಭೂತ — "ಇಂದಲ್ಲದ ದಿನದ" ಭೂತ). Meaning: The imperfect tense — general past narrative, traditionally glossed as "past not of today." ಗೀತೆಯ ನಿರೂಪಣಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಸಂಜಯನ ವರದಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಭೂತ… (past), ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲಅರ್ಥ: ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾಲ (ಲೃಟ್ ಲಕಾರ). Meaning: The future tense (lṛṭ in the lakāra system). ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲ ಸಾಮಾನ್ಯ. Common in the Gita wherever… (future).

In Pāṇini's system every tense/mood has a technical "lakāra" name; the present is laṭ. See ಲಙ್ಅರ್ಥ: ಭೂತಕಾಲ ಸೂಚಿಸುವ ಲಕಾರ (ಅನದ್ಯತನಭೂತ — "ಇಂದಲ್ಲದ ದಿನದ" ಭೂತ). Meaning: The imperfect tense — general past narrative, traditionally glossed as "past not of today." ಗೀತೆಯ ನಿರೂಪಣಾ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ (ಸಂಜಯನ ವರದಿ) ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ಭೂತ… (past) and ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲಅರ್ಥ: ಮುಂದೆ ನಡೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾಲ (ಲೃಟ್ ಲಕಾರ). Meaning: The future tense (lṛṭ in the lakāra system). ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಫಲವನ್ನು ಭರವಸೆ ನೀಡುವ ವಾಕ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲ ಸಾಮಾನ್ಯ. Common in the Gita wherever… (future).

ಉದಾಹರಣೆ: ಅನುಪಶ್ಯಾಮಿಅರ್ಥ: ಮುಂದೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ Meaning: I foresee, I see clearly ವ್ಯಾಕರಣ: ಅನು + ಧಾತು दृश् (dṛś, "to see") ಪರಸ್ಮೈಪದ ವರ್ತಮಾನ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಪಶ್ಯಾಮಿ (same root). anu + dṛś ("to see") — present tense, parasmaipada, 1st pe… (1.31) — ಪರಸ್ಮೈಪದ ವರ್ತಮಾನ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ — "ನಾನು ಕಾಣುತ್ತೇನೆ". Example: ಅನುಪಶ್ಯಾಮಿಅರ್ಥ: ಮುಂದೆ ಕಾಣುತ್ತೇನೆ Meaning: I foresee, I see clearly ವ್ಯಾಕರಣ: ಅನು + ಧಾತು दृश् (dṛś, "to see") ಪರಸ್ಮೈಪದ ವರ್ತಮಾನ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಪಶ್ಯಾಮಿ (same root). anu + dṛś ("to see") — present tense, parasmaipada, 1st pe… (1.31) — Parasmaipada, present tense, 1st person singular — "I see."