ರಥೋತ್ತಮಂ (rathottamam)
ಅರ್ಥ: ಶ್ರೇಷ್ಠ ರಥವನ್ನು Meaning: the best/excellent chariot
ವ್ಯಾಕರಣ: ರಥಅರ್ಥ: ರಥವನ್ನು Meaning: the chariot ವ್ಯಾಕರಣ: रथ (ratha, "chariot") ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ಥಾಪಯ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. ratha ("chariot") — accusative singular masculine, object of ಸ್ಥಾಪಯ. (ratha, chariot) + ಉತ್ತಮ (uttama, best) — ದ್ವಿತೀಯಾಅರ್ಥ: ಕರ್ಮಕಾರಕ ಸೂಚಿಸುವ ಎರಡನೆಯ ವಿಭಕ್ತಿ. Meaning: The second case — the accusative. ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆಯ ಕರ್ಮವನ್ನು (ಕ್ರಿಯೆ ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ಚಲನಸೂಚಕ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಮ್ಯಸ್ಥಾನವನ್ನೂ ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ… ಏಕವಚನಅರ್ಥ: ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಚನ. Meaning: The singular number. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಚನಗಳಿವೆ: ಏಕ, ದ್ವಿ, ಬಹು. ಏಕವಚನ ಒಂದೇ ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. Sanskrit has three grammatical numbers — singular, dual, and plural. The sing… ಪುಲ್ಲಿಂಗಅರ್ಥ: ಪುಲ್ಲಿಂಗ ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ. Meaning: The masculine grammatical gender. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ ಯಾವಾಗಲೂ ನೈಜ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ — ಅನೇಕ ಅಮೂರ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಪುಲ್ಲಿಂಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.…, ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾಅರ್ಥ: ನಿಲ್ಲಿಸಿ Meaning: having stationed ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು स्था (sthā, "to stand") ಣಿಚ್ (causative) ಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ — gerund. Compare ಸ್ಥಾಪಯ (imperative, 1.21). sthā ("to stand"), causative gerund — "having stationed/placed." ಪದದ ಕರ್ಮಪದಅರ್ಥ: ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲ ಯಾವುದರ ಮೇಲೆ ಬೀಳುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪದ — ವಾಕ್ಯದ ಕರ್ಮಕಾರಕ. Meaning: The word marking what receives the verb's action — the object. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದ್ವಿತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ (ಕರ್ಮಣಿ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮಾ ವಿ…. ratha ("chariot") + uttama ("best") — accusative singular masculine, object of ಸ್ಥಾಪಯಿತ್ವಾಅರ್ಥ: ನಿಲ್ಲಿಸಿ Meaning: having stationed ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು स्था (sthā, "to stand") ಣಿಚ್ (causative) ಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ — gerund. Compare ಸ್ಥಾಪಯ (imperative, 1.21). sthā ("to stand"), causative gerund — "having stationed/placed.".
ಬಳಕೆ (Occurrences)
- ಅಧ್ಯಾಯ ೧, ಶ್ಲೋಕ ೨೪ಶ್ಲೋಕ ೨೪ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ ಸಂಜಯ ಉವಾಚ । एवमुक्तो हृषीकेशो गुडाकेशेन भारत । सेनयोरुभयोर्मध्ये स्थापयित्वा रथोत्तमम् ॥ १-२४॥ sañjaya uvāca | evamukto hṛṣīkeśo guḍākeśena bhārata | senayorubhayormadhye sthāpayitvā…