ಶ್ಲೋಕ ೨೭ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि । तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान् ॥ १-२७॥
śvaśurānsuhṛdaścaiva senayorubhayorapi | tānsamīkṣya sa kaunteyaḥ sarvānbandhūnavasthitān || 1-27||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಶ್ವಶುರಾನ್ಅರ್ಥ: ಮಾವಂದಿರನ್ನು Meaning: fathers-in-law ವ್ಯಾಕರಣ: श्वशुर (śvaśura, "father-in-law") ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. śvaśura ("father-in-law") — accusative plural masculine. | ಮಾವಂದಿರನ್ನು |
| ಸುಹೃದಃಅರ್ಥ: ಆತ್ಮೀಯರನ್ನು Meaning: well-wishers, dear friends ವ್ಯಾಕರಣ: ಸು (su, good) + ಹೃದ್ (hṛd, heart) — ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. su ("good") + hṛd ("heart") — accusative plural masculine, "good-hearted ones." | ಆತ್ಮೀಯರನ್ನು |
| ಚಅರ್ಥ: ಮತ್ತು Meaning: and ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable conjunction, always follows the word it joins). | ಮತ್ತು |
| ಎವಅರ್ಥ: ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ಮಾತ್ರ Meaning: indeed, certainly, only (emphatic particle) ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable emphatic particle, always follows the emphasized word). | ಕೂಡ |
| ಸೇನಯೋಃಅರ್ಥ: ಸೈನ್ಯಗಳ Meaning: of the two armies ವ್ಯಾಕರಣ: ಸೇನಾ (senā, "army") ಷಷ್ಠೀ ದ್ವಿವಚನ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ. senā ("army") — genitive dual feminine. | ಸೈನ್ಯಗಳ |
| ಉಭಯೋಃಅರ್ಥ: ಎರಡರ (ಎರಡೂ ಕಡೆಯ) Meaning: of both ವ್ಯಾಕರಣ: उभय (ubhaya, "both") ಷಷ್ಠೀ ದ್ವಿವಚನ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ, ಸೇನಯೋಃ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. ubhaya ("both") — genitive dual feminine, qualifies ಸೇನಯೋಃ. | ಎರಡರ |
| ಅಪಿಅರ್ಥ: ಕೂಡ, ಸಹ Meaning: also, even, too ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable emphatic particle). | ಕೂಡ |
| ತಾನ್ಅರ್ಥ: ಅವರನ್ನು Meaning: them ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ತದ್ (tad, "that") ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Pronoun tad ("that/he") — accusative plural masculine. | ಅವರನ್ನು |
| ಸಮೀಕ್ಷ್ಯಅರ್ಥ: ನೋಡಿ (ಪರಿಶೀಲಿಸಿ) Meaning: having closely observed ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಮ್ + ಧಾತು ईक्ष् (īkṣ, "to see") ಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ — gerund. Compare ನಿರೀಕ್ಷೇ, ಅವೇಕ್ಷೇ (same root, different prefixes). sam + īkṣ ("to see") — gerund, "having… | ನೋಡಿ (ಪರಿಶೀಲಿಸಿ) |
| ಸಃಅರ್ಥ: ಅವನು Meaning: he ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ತದ್ (tad, "that") ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Pronoun tad ("that/he"), nominative singular masculine. | ಅವನು |
| ಕೌಂತೇಯಃಅರ್ಥ: ಕುಂತಿಪುತ್ರನು (ಅರ್ಜುನನು) Meaning: the son of Kuntī (Arjuna) ವ್ಯಾಕರಣ: ಕುಂತೀ (kuntī) ಇಂದ ಬಂದ ಪದ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Patronymic of Kuntī — nominative singular masculine. | ಕುಂತಿಪುತ್ರನು (ಅರ್ಜುನನು) |
| ಸರ್ವಾನ್ಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲಾ Meaning: all ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವ (sarva, "all") ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಬಂಧೂನ್ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. sarva ("all") — accusative plural masculine, qualifies ಬಂಧೂನ್. | ಎಲ್ಲಾ |
| ಬಂಧೂನ್ಅರ್ಥ: ಬಂಧುಗಳನ್ನು Meaning: kinsmen, relatives ವ್ಯಾಕರಣ: ಬಂಧು (bandhu, "kinsman") ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. bandhu ("kinsman") — accusative plural masculine, object of ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ. | ಬಂಧುಗಳನ್ನು |
| ಅವಸ್ಥಿತಾನ್ಅರ್ಥ: ನಿಂತಿರುವವರನ್ನು Meaning: those stationed/arrayed ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ + ಧಾತು स्था (sthā, "to stand") ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ — ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ನಿರೀಕ್ಷೇ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. Compare ಅವಸ್ಥಿತಾಃ (nominative, 1.11). ava + sthā ("to stand"),… | ನಿಂತಿರುವವರನ್ನು |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
(ಶ್ಲೋಕ ೨೬ರ ಮುಂದುವರಿಕೆ:) ಉಭಯೋಃ ಸೇನಯೋಃ ಅಪಿ ಶ್ವಶುರಾನ್ ಸುಹೃದಃ ಚ ಎವ (ಅಪಶ್ಯತ್); ಸಃ ಕೌಂತೇಯಃ ಅವಸ್ಥಿತಾನ್ ತಾನ್ ಸರ್ವಾನ್ ಬಂಧೂನ್ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ (ವಿಷೀದನ್ ಇದಂ ಅಬ್ರವೀತ್ - ಶ್ಲೋಕ ೨೮ರಲ್ಲಿ).
ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಮಾವಂದಿರನ್ನೂ ಆತ್ಮೀಯರನ್ನೂ (ಅರ್ಜುನನು ಕಂಡನು); ನಿಂತಿರುವ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಆ ಕುಂತಿಪುತ್ರನು ನೋಡಿ...
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
(ಶ್ಲೋಕ ೨೬ರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ) ಎರಡೂ ಸೈನ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಾವಂದಿರನ್ನೂ ಆತ್ಮೀಯ ಸ್ನೇಹಿತರನ್ನೂ ಕಂಡನು. ನಿಂತಿರುವ ಆ ಎಲ್ಲಾ ಬಂಧುಗಳನ್ನೂ ಕುಂತಿಪುತ್ರ ಅರ್ಜುನನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ನೋಡಿದನು (ಮುಂದೆ ಏನಾಯಿತೆಂಬುದು ಶ್ಲೋಕ ೨೮ರಲ್ಲಿ).
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಶ್ಲೋಕ ೨೬-೨೭ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಅರ್ಜುನನು ಕಂಡ ಸಂಬಂಧಿಕರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ - ತಂದೆ, ಅಜ್ಜ, ಗುರು, ಮಾವ, ಸಹೋದರ, ಮಗ, ಮೊಮ್ಮಗ, ಸ್ನೇಹಿತ, ಮಾವಂದಿರು, ಆತ್ಮೀಯರು. ಈ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪಟ್ಟಿ ಅವನ ಮುಂದಿನ ಆಳವಾದ ಮಾನಸಿಕ ಜರ್ಜರಿತತೆಗೆ ಆಧಾರವಾಗಿದೆ.
Sloka 27 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
श्वशुरान्सुहृदश्चैव सेनयोरुभयोरपि । तान्समीक्ष्य स कौन्तेयः सर्वान्बन्धूनवस्थितान् ॥ १-२७॥
śvaśurānsuhṛdaścaiva senayorubhayorapi | tānsamīkṣya sa kaunteyaḥ sarvānbandhūnavasthitān || 1-27||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| śvaśurān | fathers-in-law |
| suhṛdaḥ | well-wishers, dear friends |
| ca | and |
| eva | also |
| senayoḥ | of the two armies |
| ubhayoḥ | of both |
| api | too |
| tān | them |
| samīkṣya | having closely observed |
| saḥ | he |
| kaunteyaḥ | the son of Kuntī (Arjuna) |
| sarvān | all |
| bandhūn | kinsmen |
| avasthitān | stationed, arrayed |
Anvaya (Phrase Level)
(continuing from 1.26:) ubhayoḥ senayoḥ api śvaśurān suhṛdaḥ ca eva (apaśyat); saḥ kaunteyaḥ avasthitān tān sarvān bandhūn samīkṣya (viṣīdan idam abravīt — in verse 28).
In both armies he also saw fathers-in-law and dear friends; having closely observed all those kinsmen standing arrayed, that son of Kuntī...
Translation (Sloka Level)
(Continuing from verse 26) In both armies he saw fathers-in-law and dear friends too. Having beheld all these kinsmen arrayed before him, the son of Kuntī (Arjuna)...
Commentary
Verses 26–27 together give the complete list of relatives Arjuna sees: fathers, grandfathers, teachers, uncles, brothers, sons, grandsons, friends, fathers-in-law, and well-wishers. This complete list is the basis for the profound emotional breakdown that follows.