ಶ್ಲೋಕ ೨೮ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
कृपया परयाविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
ಅರ್ಜುನ ಉವಾಚ ।
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥ १-२८॥
kṛpayā parayāviṣṭo viṣīdannidamabravīt |
arjuna uvāca |
dṛṣṭvemaṃ svajanaṃ kṛṣṇa yuyutsuṃ samupasthitam || 1-28||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಕೃಪಯಾಅರ್ಥ: ಕರುಣೆಯಿಂದ Meaning: with compassion/pity ವ್ಯಾಕರಣ: कृपा (kṛpā, "compassion") ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ. kṛpā ("compassion") — instrumental singular feminine. | ಕರುಣೆಯಿಂದ |
| ಪರಯಾಅರ್ಥ: ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ, ಪರಮವಾದ Meaning: supreme, highest ವ್ಯಾಕರಣ: ಪರ (para, "highest") ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ, ಶ್ರದ್ಧಯಾ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. para ("supreme"), instrumental singular feminine, qualifies ಶ್ರದ್ಧಯಾ. | ಅತ್ಯಂತ (ಶ್ರೇಷ್ಠ) |
| ಆವಿಷ್ಟಃಅರ್ಥ: ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ Meaning: overcome, filled/possessed (by) ವ್ಯಾಕರಣ: ಆ + ಧಾತು विश् (viś, "to enter") ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Compare ಆವೇಶ್ಯ (12.2, same root). ā + viś ("to enter"), past passive participle — n… | ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ |
| ವಿಷೀದನ್ಅರ್ಥ: ವಿಷಾದಪಡುತ್ತಾ Meaning: grieving, despairing ವ್ಯಾಕರಣ: ವಿ + ಧಾತು सद् (sad, "to sink/despair") ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. vi + sad ("to sink down/grieve") — present active participle, nominative singular masc… | ವಿಷಾದಪಡುತ್ತಾ |
| ಇದಂಅರ್ಥ: ಈ Meaning: this ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಇದಮ್ (idam, "this") ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಧರ್ಮ್ಯಾಮೃತಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. Pronoun idam ("this") — accusative singular neuter, qualifies ಧರ್ಮ್ಯಾಮೃತಂ. | ಈ |
| ಅಬ್ರವೀತ್ಅರ್ಥ: ಹೇಳಿದನು Meaning: said ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು ब्रू (brū, "to speak") ಪರಸ್ಮೈಪದ ಲಙ್ (ಅನದ್ಯತನಭೂತ) ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಉವಾಚ (perfect tense, same sense). Root brū ("to speak") — imperfect tense, parasmaipada, 3rd person sin… | ಹೇಳಿದನು |
| ದೃಷ್ಟ್ವಾಅರ್ಥ: ನೋಡಿ Meaning: having seen ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು दृश् (dṛś, "to see") ಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ — gerund. Root dṛś ("to see") — gerund, "having seen." | ನೋಡಿ |
| ಇಮಂಅರ್ಥ: ಈ Meaning: this ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಇದಮ್ (idam, "this") ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ವಜನಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. Pronoun idam ("this") — accusative singular masculine, qualifies ಸ್ವಜನಂ. | ಈ |
| ಸ್ವಜನಂಅರ್ಥ: ಸ್ವಜನರನ್ನು Meaning: one's own kinsmen/people ವ್ಯಾಕರಣ: ಸ್ವ (sva, own) + ಜನ (jana, people) — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. sva ("own") + jana ("people") — accusative singular masculine, object of ದೃಷ್… | ಸ್ವಜನರನ್ನು |
| ಕೃಷ್ಣಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣ Meaning: O Kṛṣṇa ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಂಬೋಧನಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Vocative singular masculine, proper name. | ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣ |
| ಯುಯುತ್ಸುಂಅರ್ಥ: ಯುದ್ಧೇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳ Meaning: desirous of fighting ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು युध् (yudh, "to fight") ಸನ್ನಂತ ಇಂದ ಬಂದ ಪದ — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ವಜನಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. Compare ಯುಯುತ್ಸವಃ (1.1, plural form). Desiderative of yudh ("to fi… | ಯುದ್ಧೇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳ |
| ಸಮುಪಸ್ಥಿತಂಅರ್ಥ: ಬಂದು ಸೇರಿರುವ Meaning: present, arrived, come together ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಮ್ + ಉಪ + ಧಾತು स्था (sthā, "to stand") ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಸ್ವಜನಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. sam + upa + sthā ("to stand near"), past passive part… | ಬಂದು ಸೇರಿರುವ |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಪರಯಾ ಕೃಪಯಾ ಆವಿಷ್ಟಃ (ಅರ್ಜುನಃ) ವಿಷೀದನ್ ಇದಂ ಅಬ್ರವೀತ್: ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ಯುಯುತ್ಸುಂ ಸಮುಪಸ್ಥಿತಂ ಇಮಂ ಸ್ವಜನಂ ದೃಷ್ಟ್ವಾ...
ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅರ್ಜುನನು ವಿಷಾದಪಡುತ್ತಾ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು: "ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣ, ಯುದ್ಧೇಚ್ಛೆಯುಳ್ಳ, ಬಂದು ಸೇರಿರುವ ಈ ಸ್ವಜನರನ್ನು ನೋಡಿ..." (ಮುಂದುವರಿಕೆ ಶ್ಲೋಕ ೨೯ರಲ್ಲಿ)
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಅತ್ಯಂತ ಕರುಣೆಯಿಂದ ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅರ್ಜುನನು ದುಃಖಿಸುತ್ತಾ ಈ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು: "ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣ, ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿ ಇಲ್ಲಿ ಬಂದು ಸೇರಿರುವ ಈ ನನ್ನ ಸ್ವಜನರನ್ನು ನೋಡಿ..."
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಇಲ್ಲಿಂದ ಗೀತೆಯ ಪ್ರಸಿದ್ಧ "ಅರ್ಜುನವಿಷಾದ" (ಅರ್ಜುನನ ದುಃಖ/ಸಂದಿಗ್ಧತೆ) ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ (ಶ್ಲೋಕ ೨೮-೪೭) - ಇದೇ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಹೆಸರಿಗೆ ಕಾರಣ. ಸ್ವಜನರನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಅರ್ಜುನನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ದುಃಖವನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
Sloka 28 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
कृपया परयाविष्टो विषीदन्निदमब्रवीत् ।
arjuna uvāca |
दृष्ट्वेमं स्वजनं कृष्ण युयुत्सुं समुपस्थितम् ॥ १-२८॥
kṛpayā parayāviṣṭo viṣīdannidamabravīt |
arjuna uvāca |
dṛṣṭvemaṃ svajanaṃ kṛṣṇa yuyutsuṃ samupasthitam || 1-28||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| kṛpayā | with compassion/pity |
| parayā | supreme, deep |
| āviṣṭaḥ | overcome, filled |
| viṣīdan | grieving, despairing |
| idam | this |
| abravīt | said |
| dṛṣṭvā | having seen |
| imam | this |
| svajanam | kinsmen |
| kṛṣṇa | O Kṛṣṇa |
| yuyutsum | desirous of fighting |
| samupasthitam | present, arrived |
Anvaya (Phrase Level)
parayā kṛpayā āviṣṭaḥ (arjunaḥ) viṣīdan idam abravīt: he kṛṣṇa, yuyutsum samupasthitam imam svajanam dṛṣṭvā... (continues in verse 29)
Arjuna, overcome with deep compassion, grieving, said this: "O Kṛṣṇa, having seen these kinsmen, present here, desirous of fighting..."
Translation (Sloka Level)
Overcome with deep compassion, Arjuna, grieving, spoke these words: "O Kṛṣṇa, having seen my own kinsmen arrayed here, eager to fight..."
Commentary
The Gita's celebrated "Arjuna Viṣāda" (Arjuna's despair) begins here (verses 28–47) — giving this chapter its name. The prospect of confronting his own kin fills Arjuna with profound compassion and grief.