ಶ್ಲೋಕ ೨೯ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति । वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥ १-२९॥
sīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati | vepathuśca śarīre me romaharṣaśca jāyate || 1-29||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಸೀದಂತಿಅರ್ಥ: ಜೋಲುಬೀಳುತ್ತವೆ (ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗುತ್ತವೆ) Meaning: sink, grow weak/fail ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು सद् (sad, "to sink") ಪರಸ್ಮೈಪದ ವರ್ತಮಾನ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನ. Compare ವಿಷೀದನ್ (1.28, same root). Root sad ("to sink/despair") — present tense… | ಜೋಲುಬೀಳುತ್ತವೆ (ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗುತ್ತವೆ) |
| ಮಮಅರ್ಥ: ನನ್ನ Meaning: my ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "I") ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ. Pronoun asmad ("I") — genitive singular, "my." | ನನ್ನ |
| ಗಾತ್ರಾಣಿಅರ್ಥ: ಅಂಗಗಳು Meaning: limbs ವ್ಯಾಕರಣ: गात्र (gātra, "limb") ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. gātra ("limb") — nominative plural neuter. | ಅಂಗಗಳು |
| ಮುಖಂಅರ್ಥ: ಬಾಯಿ (ಮುಖ) Meaning: the mouth/face ವ್ಯಾಕರಣ: मुख (mukha, "face/mouth") ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. mukha ("face/mouth") — nominative singular neuter. | ಬಾಯಿ (ಮುಖ) |
| ಚಅರ್ಥ: ಮತ್ತು Meaning: and ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable conjunction, always follows the word it joins). | ಮತ್ತು |
| ಪರಿಶುಷ್ಯತಿಅರ್ಥ: ಒಣಗುತ್ತದೆ Meaning: dries up ವ್ಯಾಕರಣ: ಪರಿ + ಧಾತು शुष् (śuṣ, "to dry") ಪರಸ್ಮೈಪದ ವರ್ತಮಾನ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. pari + śuṣ ("to dry up") — present tense, parasmaipada, 3rd person singular. | ಒಣಗುತ್ತದೆ |
| ವೇಪಥುಃಅರ್ಥ: ನಡುಕ Meaning: trembling ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು वेप् (vep, "to tremble") ಇಂದ ಬಂದ ನಾಮಪದ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. From root vep ("to tremble") — nominative singular masculine. | ನಡುಕ |
| ಶರೀರೇಅರ್ಥ: ಶರೀರದಲ್ಲಿ Meaning: in the body ವ್ಯಾಕರಣ: शरीर (śarīra, "body") ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. śarīra ("body") — locative singular neuter. | ಶರೀರದಲ್ಲಿ |
| ಮೇಅರ್ಥ: ನನಗೆ, ನನ್ನ Meaning: to Me, My (enclitic) ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "I") ಚತುರ್ಥೀ/ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ (ಅನುಬದ್ಧ ರೂಪ). Pronoun asmad ("I"), enclitic dative/genitive singular. | ನನ್ನ |
| ರೋಮಹರ್ಷಃಅರ್ಥ: ರೋಮಾಂಚನ (ಮೈ ನವಿರೇಳುವಿಕೆ) Meaning: horripilation, hair standing on end ವ್ಯಾಕರಣ: ರೋಮನ್ (roman, hair) + ಹರ್ಷ (harṣa, thrill/joy) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. roman ("hair") + harṣa ("thrill") — nominative singular masculi… | ರೋಮಾಂಚನ (ಮೈ ನವಿರೇಳುವಿಕೆ) |
| ಜಾಯತೇಅರ್ಥ: ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ Meaning: arises, is born ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು जन् (jan, "to be born") ಆತ್ಮನೇಪದ ವರ್ತಮಾನ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಜನಯೇತ್, ಸಂಜನಯನ್ (same root). Root jan ("to be born/arise") — present tense, ātmanepada, 3rd pers… | ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಮಮ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಸೀದಂತಿ, ಮುಖಂ ಚ ಪರಿಶುಷ್ಯತಿ; ಮೇ ಶರೀರೇ ವೇಪಥುಃ ಚ ರೋಮಹರ್ಷಃ ಚ ಜಾಯತೇ.
ನನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಜೋಲುಬೀಳುತ್ತಿವೆ, ಬಾಯಿ ಒಣಗುತ್ತಿದೆ; ನನ್ನ ಶರೀರದಲ್ಲಿ ನಡುಕ ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚನ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ.
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
(ಶ್ಲೋಕ ೨೮ರ ಮುಂದುವರಿಕೆ) ನನ್ನ ಅಂಗಗಳು ಶಕ್ತಿಹೀನವಾಗುತ್ತಿವೆ, ಬಾಯಿ ಒಣಗುತ್ತಿದೆ, ಶರೀರದಲ್ಲಿ ನಡುಕ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ, ಮೈ ನವಿರೇಳುತ್ತಿದೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಅರ್ಜುನನ ದೈಹಿಕ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳ ವರ್ಣನೆ ಇಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ (ಶ್ಲೋಕ ೨೯-೩೦) - ತೀವ್ರ ಮಾನಸಿಕ ಆಘಾತದ ಶಾರೀರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಾದ ಅಂಗಗಳ ನಿಶ್ಶಕ್ತಿ, ಬಾಯಿ ಒಣಗುವಿಕೆ, ನಡುಕ, ಮತ್ತು ರೋಮಾಂಚನ - ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಸಂಜಯನ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಆಧುನಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದಲೂ ಆತಂಕ/ಒತ್ತಡದ ಶಾರೀರಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ.
Sloka 29 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति । वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥ १-२९॥
sīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati | vepathuśca śarīre me romaharṣaśca jāyate || 1-29||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| sīdanti | sink, grow weak |
| mama | my |
| gātrāṇi | limbs |
| mukham | the mouth/face |
| ca | and |
| pariśuṣyati | dries up |
| vepathuḥ | trembling |
| śarīre | in the body |
| me | my |
| romaharṣaḥ | horripilation (hair standing on end) |
| jāyate | arises |
Anvaya (Phrase Level)
mama gātrāṇi sīdanti, mukham ca pariśuṣyati; me śarīre vepathuḥ ca romaharṣaḥ ca jāyate.
My limbs sink (grow weak), and my mouth is drying up; in my body trembling and horripilation arise.
Translation (Sloka Level)
(Continuing from verse 28) My limbs fail me, my mouth is drying up, my body trembles, and my hair stands on end.
Commentary
The description of Arjuna's physical symptoms begins here (verses 29–30) — weakness in the limbs, a dry mouth, trembling, and goosebumps — all physical manifestations of intense psychological shock, narrated through Sañjaya. These closely parallel modern descriptions of the physiological symptoms of acute anxiety.