ಜಾಯತೇ (jāyate)
ಅರ್ಥ: ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ Meaning: arises, is born
ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತುಅರ್ಥ: ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೀಜರೂಪ. Meaning: The bare verbal root carrying a verb's core meaning, before any prefix, tense, or ending is added. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕ್ರಿಯಾಪದವೂ ಒಂದು ಧಾತುವಿನಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ (… जन् (jan, "to be born") ಆತ್ಮನೇಪದಅರ್ಥ: ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲ ಕರ್ತೃವಿಗೇ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯ ಪದ. Meaning: The other of the two verbal "padas" — literally "the word for oneself." ಪರಸ್ಮೈಪದ ಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಆತ್ಮನೇಪದ ಕ್ರಿಯೆಯ ಫಲ ಕರ್ತೃವಿಗೇ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಭಾವ ಸೂಚಿಸುತ್… ವರ್ತಮಾನಅರ್ಥ: ಈಗ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಕಾಲ (ಲಟ್ ಲಕಾರ). Meaning: The present tense (called laṭ in the traditional lakāra system) — an action happening now. ಪಾಣಿನಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಕಾಲ/ಭಾವಕ್ಕೂ ಒಂದು "ಲಕಾರ" ಹೆಸರಿದೆ; ವ… ಪ್ರಥಮಪುರುಷಅರ್ಥ: ಸಂಸ್ಕೃತ ಎಣಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೂರನೇ ಪುರುಷ ಎಂಬ ಅರ್ಥದ "ಮೊದಲ ಪುರುಷ". Meaning: What Sanskrit calls the "first person" corresponds to the 3rd person in English grammar — "he/she/it/they." ಸಂಸ್ಕೃತ ವ್ಯಾಕರಣ ಪುರುಷಗಳನ್ನು ಎಣಿಸುವ ಕ್ರಮ ಇಂ… ಏಕವಚನಅರ್ಥ: ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಚನ. Meaning: The singular number. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಚನಗಳಿವೆ: ಏಕ, ದ್ವಿ, ಬಹು. ಏಕವಚನ ಒಂದೇ ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. Sanskrit has three grammatical numbers — singular, dual, and plural. The sing…. Compare ಜನಯೇತ್ಅರ್ಥ: ಉಂಟುಮಾಡಬಾರದು (ಉಂಟುಮಾಡುವುದು) Meaning: should create/generate (here, with ನ: should not create) ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು जन् (jan, "to be born/produce") ಣಿಚ್ (causative) — ವಿಧಿಲಿಙ್ (optative), ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Root जन् (jan) i…, ಸಂಜನಯನ್ಅರ್ಥ: ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಾ Meaning: causing to arise ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಮ್ + ಧಾತು जन् (jan, "to be born") ಣಿಚ್ (causative) ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Compare ಜನಯೇತ್ (3.26, same root). sam + jan ("to be born"), causative present… (same root). Root jan ("to be born/arise") — present tense, ātmanepada, 3rd person singular.
ಬಳಕೆ (Occurrences)
- ಅಧ್ಯಾಯ ೧, ಶ್ಲೋಕ ೨೯ಶ್ಲೋಕ ೨೯ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ सीदन्ति मम गात्राणि मुखं च परिशुष्यति । वेपथुश्च शरीरे मे रोमहर्षश्च जायते ॥ १-२९॥ sīdanti mama gātrāṇi mukhaṃ ca pariśuṣyati | vepathuśca śarīre me romaharṣaśca jāyate || 1-29||