ಶ್ಲೋಕ ೩೫ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन । अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते ॥ १-३५॥
etānna hantumicchāmi ghnato'pi madhusūdana | api trailokyarājyasya hetoḥ kiṃ nu mahīkṛte || 1-35||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಏತಾನ್ಅರ್ಥ: ಇವರನ್ನು Meaning: these ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಏತದ್ (etad, "this") ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ನಿರೀಕ್ಷೇ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. Pronoun etad ("this") — accusative plural masculine, object of ನಿರೀಕ್ಷೇ. | ಇವರನ್ನು |
| ನಅರ್ಥ: ಇಲ್ಲ, ಬೇಡ Meaning: not, no ವ್ಯಾಕರಣ: ನಿಪಾತ (ಅವ್ಯಯ) — negation particle, indeclinable. | ಇಲ್ಲ |
| ಹಂತುಂಅರ್ಥ: ಕೊಲ್ಲಲು Meaning: to kill ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು हन् (han, "to kill") ತುಮುನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ — infinitive. Root han ("to kill") — infinitive, "to kill." | ಕೊಲ್ಲಲು |
| ಇಚ್ಛಾಮಿಅರ್ಥ: ಬಯಸುತ್ತೇನೆ Meaning: I wish/desire ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು इष् (iṣ, "to wish") ಪರಸ್ಮೈಪದ ವರ್ತಮಾನ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಇಚ್ಛಾ (noun form, 12.9). Root iṣ ("to wish") — present tense, parasmaipada, 1st person singular. | ಬಯಸುತ್ತೇನೆ |
| ಘ್ನತಃಅರ್ಥ: ಕೊಂದರೂ (ಅವರು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರೂ) Meaning: even though (they are) killing ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು हन् (han, "to kill") ಶತೃ ಪ್ರತ್ಯಯ — ಷಷ್ಠೀ/ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ (ಸಾಪೇಕ್ಷ ಪ್ರಯೋಗ). Present active participle of han ("to kill") —… | ಕೊಂದರೂ (ಅವರು ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿದ್ದರೂ) |
| ಅಪಿಅರ್ಥ: ಕೂಡ, ಸಹ Meaning: also, even, too ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable emphatic particle). | ಕೂಡ |
| ಮಧುಸೂದನಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಮಧುಸೂದನ (ಕೃಷ್ಣ) Meaning: O slayer of the demon Madhu — an epithet of Kṛṣṇa ವ್ಯಾಕರಣ: ಮಧು (madhu, ರಾಕ್ಷಸ) + ಸೂದನ (sūdana, slayer) — ಸಂಬೋಧನಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. madhu (a demon) + sūdana ("slayer") — vocative singular… | ಎಲೈ ಮಧುಸೂದನ (ಕೃಷ್ಣ) |
| ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯಸ್ಯಅರ್ಥ: ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಾಜ್ಯದ Meaning: of the kingdom/sovereignty of the three worlds ವ್ಯಾಕರಣ: ತ್ರೈಲೋಕ್ಯ (trailokya, "of the three worlds") + ರಾಜ್ಯ (rājya, kingdom) — ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. trailokya ("three worlds") + rājya… | ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಾಜ್ಯದ |
| ಹೇತೋಃಅರ್ಥ: ಸಲುವಾಗಿ Meaning: for the sake of, on account of ವ್ಯಾಕರಣ: हेतु (hetu, "reason/cause") ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. hetu ("cause") — ablative singular masculine, "for the sake of." | ಸಲುವಾಗಿ |
| ಕಿಂಅರ್ಥ: ಏನನ್ನು Meaning: what ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಕಿಮ್ (kim) ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. Interrogative pronoun kim ("what") — accusative singular neuter. | ಏನು |
| ನುಅರ್ಥ: ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ Meaning: indeed, then (emphatic/interrogative particle) ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ. Indeclinable emphatic particle, often used in rhetorical questions. | ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ |
| ಮಹೀಕೃತೇಅರ್ಥ: ಭೂಮಿಗೋಸ್ಕರ Meaning: for the sake of the earth ವ್ಯಾಕರಣ: ಮಹೀ (mahī, earth) + ಕೃತೇ (kṛte, "for the sake of," from कृ) — ಸಪ್ತಮೀ/ಸಂಬಂಧಾರ್ಥಕ ಪ್ರಯೋಗ. mahī ("earth") + kṛte ("for the sake of") — idiomatic construction, "fo… | ಭೂಮಿಗೋಸ್ಕರ |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಹೇ ಮಧುಸೂದನ, (ಏತೇ ಮಾಂ) ಘ್ನತಃ ಅಪಿ ಏತಾನ್ ಹಂತುಂ ನ ಇಚ್ಛಾಮಿ; ತ್ರೈಲೋಕ್ಯರಾಜ್ಯಸ್ಯ ಹೇತೋಃ ಕಿಂ ನು ಮಹೀಕೃತೇ (ಇಚ್ಛಾಮಿ)?
ಎಲೈ ಮಧುಸೂದನ, ಇವರು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಸಹ ಇವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಾನು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ; ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಾಜ್ಯಕ್ಕಾಗಿಯೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ಇನ್ನು ಈ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಬಯಸುವುದೇನು?
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಎಲೈ ಮಧುಸೂದನ, ಇವರು ನನ್ನನ್ನು ಕೊಂದರೂ ಸಹ, ನಾನು ಇವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ರಾಜ್ಯಕ್ಕೋಸ್ಕರವೂ ಬಯಸೆನು, ಇನ್ನು ಈ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ಎಷ್ಟರ ಮಟ್ಟಿಗೆ?
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಅರ್ಜುನನ ಅಹಿಂಸಾ ನಿಲುವು ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ - ಸ್ವತಃ ತನ್ನ ಪ್ರಾಣಕ್ಕೇ ಅಪಾಯವಿದ್ದರೂ ಸಹ ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ಲೋಕಗಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಮಿಷವನ್ನೂ ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾ, ಈ ಭೂಮಿಯ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಶ್ನೆಯೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ವ್ಯಂಗ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ.
Sloka 35 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
एतान्न हन्तुमिच्छामि घ्नतोऽपि मधुसूदन । अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु महीकृते ॥ १-३५॥
etānna hantumicchāmi ghnato'pi madhusūdana | api trailokyarājyasya hetoḥ kiṃ nu mahīkṛte || 1-35||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| etān | these |
| na | not |
| hantum | to kill |
| icchāmi | I wish |
| ghnataḥ | even though (they) kill |
| api | even |
| madhusūdana | O slayer of Madhu (Kṛṣṇa) |
| trailokyarājyasya | of the kingdom of the three worlds |
| hetoḥ | for the sake of |
| kim | what |
| nu | indeed |
| mahīkṛte | for the sake of the earth |
Anvaya (Phrase Level)
he madhusūdana, (ete mām) ghnataḥ api etān hantum na icchāmi; trailokyarājyasya hetoḥ kim nu mahīkṛte (icchāmi)?
O Madhusūdana, even if they were to kill me, I do not wish to kill them; not even for the sake of the kingdom of the three worlds — what then of this earth?
Translation (Sloka Level)
O Madhusūdana, even if they kill me, I do not desire to kill them — not even for the sovereignty of the three worlds, let alone for this earth.
Commentary
Arjuna's stance against violence reaches its peak — he declares he will not kill his kin even to save his own life. Rejecting even the temptation of ruling the three worlds, he dismisses the mere earthly kingdom as beneath consideration.