ಶ್ಲೋಕ ೩೬ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन । पापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः ॥ १-३६॥
nihatya dhārtarāṣṭrānnaḥ kā prītiḥ syājjanārdana | pāpamevāśrayedasmānhatvaitānātatāyinaḥ || 1-36||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ನಿಹತ್ಯಅರ್ಥ: ಕೊಂದು Meaning: having killed ವ್ಯಾಕರಣ: ನಿ + ಧಾತು हन् (han, "to kill") ಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ — gerund. Compare ಹತ್ವಾ (synonym). ni + han ("to kill") — gerund, "having slain." | ಕೊಂದು |
| ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ಅರ್ಥ: ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರನ್ನು Meaning: the sons of Dhṛtarāṣṭra ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರ ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. Patronymic of Dhṛtarāṣṭra — accusative plural masculine, object of ದೃಷ್ಟ್ವಾ. | ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರನ್ನು |
| ನಃಅರ್ಥ: ನಮಗೆ Meaning: to us ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "we") ಚತುರ್ಥೀ ಬಹುವಚನ (ಅನುಬದ್ಧ ರೂಪ). Pronoun asmad ("we") — enclitic dative plural, "to us." | ನಮಗೆ |
| ಕಾಅರ್ಥ: ಏನು Meaning: what ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಕಿಮ್ (kim) ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ, ಪ್ರೀತಿಃ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. Interrogative pronoun kim ("what") — nominative singular feminine, qualifies ಪ್ರೀತಿಃ. | ಏನು |
| ಪ್ರೀತಿಃಅರ್ಥ: ಸಂತೋಷ Meaning: joy, satisfaction ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು प्री (prī, "to please") ಇಂದ ಬಂದ ನಾಮಪದ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ. From root prī ("to please") — nominative singular feminine. | ಸಂತೋಷ |
| ಸ್ಯಾತ್ಅರ್ಥ: ಆದೀತು Meaning: would be, might be ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು अस् (as, "to be") ವಿಧಿಲಿಙ್ (optative) ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Root as ("to be") — optative mood, 3rd person singular. | ಆದೀತು |
| ಜನಾರ್ದನಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಜನಾರ್ದನ (ಕೃಷ್ಣ) Meaning: O Janārdana, "one who agitates/rouses people" — an epithet of Kṛṣṇa ವ್ಯಾಕರಣ: ಜನ (jana, people) + ಅರ್ದನ (ardana, agitator) — ಸಂಬೋಧನಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. jana ("people") + ardana ("agitator")… | ಎಲೈ ಜನಾರ್ದನ (ಕೃಷ್ಣ) |
| ಪಾಪಂಅರ್ಥ: ಪಾಪವು Meaning: sin ವ್ಯಾಕರಣ: पाप (pāpa, "sin") ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. pāpa ("sin") — nominative singular neuter. | ಪಾಪವು |
| ಎವಅರ್ಥ: ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ಮಾತ್ರ Meaning: indeed, certainly, only (emphatic particle) ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable emphatic particle, always follows the emphasized word). | ಕೇವಲ |
| ಆಶ್ರಯೇತ್ಅರ್ಥ: ಆವರಿಸೀತು Meaning: would befall, would take hold of ವ್ಯಾಕರಣ: ಆ + ಧಾತು श्रि (śri, "to resort to") ವಿಧಿಲಿಙ್ (optative) ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಆಶ್ರಿತಃ (12.11, same root). ā + śri ("to resort to") — optative mood, 3r… | ಆವರಿಸೀತು |
| ಅಸ್ಮಾನ್ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮನ್ನು Meaning: us ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "we") ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ. Pronoun asmad ("we") — accusative plural. | ನಮ್ಮನ್ನು |
| ಹತ್ವಾಅರ್ಥ: ಕೊಂದು Meaning: having killed ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು हन् (han, "to kill") ಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ — gerund. Root han ("to kill") — gerund, "having killed." | ಕೊಂದು |
| ಏತಾನ್ಅರ್ಥ: ಇವರನ್ನು Meaning: these ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಏತದ್ (etad, "this") ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ನಿರೀಕ್ಷೇ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. Pronoun etad ("this") — accusative plural masculine, object of ನಿರೀಕ್ಷೇ. | ಇವರನ್ನು |
| ಆತತಾಯಿನಃಅರ್ಥ: ದುಷ್ಟರನ್ನಾಗಿ (ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳಾಗಿ) Meaning: aggressors (those against whom killing is scripturally sanctioned: arsonists, poisoners, those attacking with weapons, etc.) ವ್ಯಾಕರಣ: ಆ + ಧಾತು तन् (tan, "to stretch," as in s… | ದುಷ್ಟರನ್ನಾಗಿ (ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳಾಗಿ) |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಹೇ ಜನಾರ್ದನ, ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ ನಿಹತ್ಯ ನಃ ಕಾ ಪ್ರೀತಿಃ ಸ್ಯಾತ್? ಆತತಾಯಿನಃ ಅಪಿ ಏತಾನ್ ಹತ್ವಾ ಪಾಪಂ ಎವ ಅಸ್ಮಾನ್ ಆಶ್ರಯೇತ್.
ಎಲೈ ಜನಾರ್ದನ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರನ್ನು ಕೊಂದು ನಮಗೆ ಏನು ಸಂತೋಷವಾದೀತು? ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳಾದ ಇವರನ್ನೂ ಕೊಂದು ಪಾಪವೇ ನಮ್ಮನ್ನಾವರಿಸೀತು.
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಎಲೈ ಜನಾರ್ದನ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರನ್ನು ಕೊಂದು ನಮಗೇನು ಸಂತೋಷ ಸಿಗಬಹುದು? ಇವರು ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿಗಳಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಇವರನ್ನು ಕೊಂದರೆ ಪಾಪವೇ ನಮ್ಮನ್ನು ಆವರಿಸುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಅರ್ಜುನನು ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನೈತಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತಾನೆ - ಕೌರವರು "ಆತತಾಯಿ" (ಆಕ್ರಮಣಕಾರಿ, ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಲ್ಲಲು ಅನುಮತಿ ಇರುವವರು) ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡರೂ, ಅವರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದರಿಂದ ಪಾಪವೇ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ - ಇದು ಸಂಬಂಧಿಕರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ನಿಯಮಗಳೂ ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Sloka 36 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
निहत्य धार्तराष्ट्रान्नः का प्रीतिः स्याज्जनार्दन । पापमेवाश्रयेदस्मान्हत्वैतानाततायिनः ॥ १-३६॥
nihatya dhārtarāṣṭrānnaḥ kā prītiḥ syājjanārdana | pāpamevāśrayedasmānhatvaitānātatāyinaḥ || 1-36||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| nihatya | having killed |
| dhārtarāṣṭrān | the sons of Dhṛtarāṣṭra |
| naḥ | to us |
| kā | what |
| prītiḥ | joy, satisfaction |
| syāt | would be |
| janārdana | O Janārdana (Kṛṣṇa) |
| pāpam | sin |
| eva | only |
| āśrayet | would befall/take hold of |
| asmān | us |
| hatvā | having killed |
| etān | these |
| ātatāyinaḥ | aggressors |
Anvaya (Phrase Level)
he janārdana, dhārtarāṣṭrān nihatya naḥ kā prītiḥ syāt? ātatāyinaḥ api etān hatvā pāpam eva asmān āśrayet.
O Janārdana, what joy would we get from killing the sons of Dhṛtarāṣṭra? Even though they are aggressors, killing them would only bring sin upon us.
Translation (Sloka Level)
O Janārdana, what satisfaction would we gain from killing the sons of Dhṛtarāṣṭra? Even if they are aggressors, killing them would only bring sin upon us.
Commentary
Arjuna raises an important ethical issue — even granting that the Kauravas are "ātatāyins" (aggressors, whom scripture permits killing), he argues that killing them would still incur sin. This suggests he feels the ordinary rules of dharma do not apply when the aggressors are one's own kin.