ಶ್ಲೋಕ ೩೭ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान् । स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव ॥ १-३७॥
tasmānnārhā vayaṃ hantuṃ dhārtarāṣṭrānsvabāndhavān | svajanaṃ hi kathaṃ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava || 1-37||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ತಸ್ಮಾತ್ಅರ್ಥ: ಆದ್ದರಿಂದ Meaning: therefore ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ತದ್ (tad, "that") ಪಂಚಮೀ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Pronoun tad ("that") — ablative singular masculine, "therefore/from that." | ಆದ್ದರಿಂದ |
| ನಅರ್ಥ: ಇಲ್ಲ, ಬೇಡ Meaning: not, no ವ್ಯಾಕರಣ: ನಿಪಾತ (ಅವ್ಯಯ) — negation particle, indeclinable. | ಇಲ್ಲ |
| ಅರ್ಹಾಃಅರ್ಥ: ಯೋಗ್ಯರು Meaning: worthy, fit (to) ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು अर्ह् (arh, "to deserve") ಇಂದ ಬಂದ ಪದ — ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. From root arh ("to deserve/be fit") — nominative plural masculine. | ಯೋಗ್ಯರು |
| ವಯಂಅರ್ಥ: ನಾವು Meaning: we ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "I") ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ. Pronoun asmad ("I") — nominative plural, "we." | ನಾವು |
| ಹಂತುಂಅರ್ಥ: ಕೊಲ್ಲಲು Meaning: to kill ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು हन् (han, "to kill") ತುಮುನ್ ಪ್ರತ್ಯಯ — infinitive. Root han ("to kill") — infinitive, "to kill." | ಕೊಲ್ಲಲು |
| ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ಅರ್ಥ: ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಪುತ್ರರನ್ನು Meaning: the sons of Dhṛtarāṣṭra ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರ ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. Patronymic of Dhṛtarāṣṭra — accusative plural masculine, object of ದೃಷ್ಟ್ವಾ. | ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರನ್ನು |
| ಸ್ವಬಾಂಧವಾನ್ಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬಂಧುಗಳನ್ನು Meaning: our own kinsmen ವ್ಯಾಕರಣ: ಸ್ವ (sva, own) + ಬಂಧು (bandhu, kinsman) — ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ ಪದದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ. sva ("own") + bandhu ("kinsman") — accusative plural mascu… | ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬಂಧುಗಳನ್ನು |
| ಸ್ವಜನಂಅರ್ಥ: ಸ್ವಜನರನ್ನು Meaning: one's own kinsmen/people ವ್ಯಾಕರಣ: ಸ್ವ (sva, own) + ಜನ (jana, people) — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ದೃಷ್ಟ್ವಾ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. sva ("own") + jana ("people") — accusative singular masculine, object of ದೃಷ್… | ಸ್ವಜನರನ್ನು |
| ಹಿಅರ್ಥ: ಏಕೆಂದರೆ, ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ Meaning: indeed, because, certainly ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable emphatic/causal particle). | ಏಕೆಂದರೆ |
| ಕಥಂಅರ್ಥ: ಹೇಗೆ Meaning: how ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಣ). Indeclinable interrogative adverb, "how?" | ಹೇಗೆ |
| ಹತ್ವಾಅರ್ಥ: ಕೊಂದು Meaning: having killed ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು हन् (han, "to kill") ಕ್ತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಯ — gerund. Root han ("to kill") — gerund, "having killed." | ಕೊಂದು |
| ಸುಖಿನಃಅರ್ಥ: ಸುಖಿಗಳು Meaning: happy ವ್ಯಾಕರಣ: ಸುಖ (sukha, happiness) + ಇನ್ (in, ಹೊಂದಿರುವ) — ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. sukha ("happiness") + -in (possessive suffix) — nominative plural masculine. | ಸುಖಿಗಳು |
| ಸ್ಯಾಮಅರ್ಥ: ಆಗುವೆವು Meaning: we would be ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು अस् (as, "to be") ವಿಧಿಲಿಙ್ (optative) ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನ. Compare ಸ್ಯಾತ್ (1.36, 3rd person). Root as ("to be") — optative mood, 1st person plural. | ಆಗುವೆವು |
| ಮಾಧವಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಮಾಧವ (ಕೃಷ್ಣ) Meaning: O Mādhava (Kṛṣṇa) ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಂಬೋಧನಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Compare ಮಾಧವಃ (nominative, 1.14). Vocative singular masculine, epithet of Kṛṣṇa. | ಎಲೈ ಮಾಧವ (ಕೃಷ್ಣ) |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ತಸ್ಮಾತ್ ಸ್ವಬಾಂಧವಾನ್ ಧಾರ್ತರಾಷ್ಟ್ರಾನ್ ಹಂತುಂ ವಯಂ ನ ಅರ್ಹಾಃ; ಹೇ ಮಾಧವ, ಸ್ವಜನಂ ಹಿ ಹತ್ವಾ ಕಥಂ ಸುಖಿನಃ ಸ್ಯಾಮ?
ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬಂಧುಗಳಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ನಾವು ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲ; ಎಲೈ ಮಾಧವ, ಸ್ವಜನರನ್ನು ಕೊಂದು ನಾವು ಹೇಗೆ ಸುಖಿಗಳಾಗುವೆವು?
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಆದ್ದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಬಂಧುಗಳಾದ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರಪುತ್ರರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವುದು ನಮಗೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ. ಎಲೈ ಮಾಧವ, ಸ್ವಜನರನ್ನೇ ಕೊಂದು ನಾವು ಹೇಗೆ ಸುಖಿಗಳಾಗಬಲ್ಲೆವು?
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಅರ್ಜುನನು ಮೊದಲ ಪ್ರಮುಖ ವಾದವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ (ಶ್ಲೋಕ ೩೧-೩೭): ಸ್ವಜನವಧೆ ಯೋಗ್ಯವಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅದರಿಂದ ಸುಖ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ (೩೮-೪೪) ಅವನು ಇನ್ನೂ ಆಳವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ-ಧಾರ್ಮಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sloka 37 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
तस्मान्नार्हा वयं हन्तुं धार्तराष्ट्रान्स्वबान्धवान् । स्वजनं हि कथं हत्वा सुखिनः स्याम माधव ॥ १-३७॥
tasmānnārhā vayaṃ hantuṃ dhārtarāṣṭrānsvabāndhavān | svajanaṃ hi kathaṃ hatvā sukhinaḥ syāma mādhava || 1-37||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| tasmāt | therefore |
| na | not |
| arhāḥ | worthy, fit |
| vayam | we |
| hantum | to kill |
| dhārtarāṣṭrān | the sons of Dhṛtarāṣṭra |
| svabāndhavān | our own kinsmen |
| svajanam | one's own people |
| hi | for, because |
| katham | how |
| hatvā | having killed |
| sukhinaḥ | happy |
| syāma | we would be |
| mādhava | O Mādhava (Kṛṣṇa) |
Anvaya (Phrase Level)
tasmāt svabāndhavān dhārtarāṣṭrān hantum vayam na arhāḥ; he mādhava, svajanam hi hatvā katham sukhinaḥ syāma?
Therefore we are not fit to kill the sons of Dhṛtarāṣṭra, our own kinsmen; O Mādhava, for having killed our own people, how could we be happy?
Translation (Sloka Level)
Therefore we ought not to kill the sons of Dhṛtarāṣṭra, our own kinsmen. O Mādhava, how could we be happy after killing our own people?
Commentary
Arjuna summarizes his first major argument here (verses 31–37): killing kin is not fitting because it cannot bring happiness. In the verses that follow (38–44), he goes on to argue the deeper social and religious consequences.