ಶ್ಲೋಕ ೪೩ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः । उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः ॥ १-४३॥
doṣairetaiḥ kulaghnānāṃ varṇasaṅkarakārakaiḥ | utsādyante jātidharmāḥ kuladharmāśca śāśvatāḥ || 1-43||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ದೋಷೈಃಅರ್ಥ: ದೋಷಗಳಿಂದ Meaning: by the faults ವ್ಯಾಕರಣ: ದೋಷಂ ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. doṣa ("fault") — instrumental plural masculine. | ದೋಷಗಳಿಂದ |
| ಏತೈಃಅರ್ಥ: ಈ Meaning: by these ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಏತದ್ (etad, "this") ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ದೋಷೈಃ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. Pronoun etad ("this") — instrumental plural masculine, qualifies ದೋಷೈಃ. | ಈ |
| ಕುಲಘ್ನಾನಾಂಅರ್ಥ: ಕುಲನಾಶಕರ Meaning: of the destroyers of the family ವ್ಯಾಕರಣ: ಕುಲ (kula, family) + ಘ್ನ (ghna, "destroyer," from हन्) — ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. kula ("family") + ghna ("destroyer") — genitive plural masculine. | ಕುಲನಾಶಕರ |
| ವರ್ಣಸಂಕರಕಾರಕೈಃಅರ್ಥ: ವರ್ಣಸಂಕರವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ Meaning: causing intermixture of castes ವ್ಯಾಕರಣ: ವರ್ಣಸಂಕರಃ + ಕಾರಕ (kāraka, "causing") — ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ದೋಷೈಃ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. varṇasaṅkara + kāraka ("causing") — instrumental plural mascul… | ವರ್ಣಸಂಕರವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ |
| ಉತ್ಸಾದ್ಯಂತೇಅರ್ಥ: ನಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ Meaning: are destroyed ವ್ಯಾಕರಣ: ಉತ್ + ಧಾತು सद् (sad, "to sink") ಣಿಚ್ ಕರ್ಮಣಿ ಪ್ರಯೋಗ ವರ್ತಮಾನ ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನ. ut + sad ("to sink"), causative passive — present tense, 3rd person plural. | ನಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ |
| ಜಾತಿಧರ್ಮಾಃಅರ್ಥ: ಜಾತಿಧರ್ಮಗಳು Meaning: caste duties/traditions ವ್ಯಾಕರಣ: ಜಾತಿ (jāti, caste) + ಧರ್ಮ (dharma) — ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. jāti ("caste") + dharma — nominative plural masculine. | ಜಾತಿಧರ್ಮಗಳು |
| ಕುಲಧರ್ಮಾಃಅರ್ಥ: ಕುಲಧರ್ಮಗಳು Meaning: family traditions/duties ವ್ಯಾಕರಣ: ಕುಲ (kula, family) + ಧರ್ಮ (dharma) — ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. kula ("family") + dharma — nominative plural masculine. | ಕುಲಧರ್ಮಗಳು |
| ಚಅರ್ಥ: ಮತ್ತು Meaning: and ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable conjunction, always follows the word it joins). | ಮತ್ತು |
| ಶಾಶ್ವತಾಃಅರ್ಥ: ಶಾಶ್ವತವಾದ Meaning: eternal ವ್ಯಾಕರಣ: शाश्वत (śāśvata, "eternal") ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಕುಲಧರ್ಮಾಃ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. Compare ಸನಾತನಾಃ (synonym, 1.40). śāśvata ("eternal") — nominative plural masculine, qualifies ಕುಲಧರ್ಮಾಃ. | ಶಾಶ್ವತವಾದ |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಕುಲಘ್ನಾನಾಂ ವರ್ಣಸಂಕರಕಾರಕೈಃ ಏತೈಃ ದೋಷೈಃ ಜಾತಿಧರ್ಮಾಃ ಶಾಶ್ವತಾಃ ಕುಲಧರ್ಮಾಃ ಚ ಉತ್ಸಾದ್ಯಂತೇ.
ಕುಲನಾಶಕರ ವರ್ಣಸಂಕರವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವ ಈ ದೋಷಗಳಿಂದ ಜಾತಿಧರ್ಮಗಳೂ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಕುಲಧರ್ಮಗಳೂ ನಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಕುಲನಾಶಕರ ಈ ವರ್ಣಸಂಕರಕಾರಕ ದೋಷಗಳಿಂದ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಜಾತಿಧರ್ಮಗಳೂ ಕುಲಧರ್ಮಗಳೂ ನಾಶಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಅರ್ಜುನನ ಕುಲನಾಶ ವಾದದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ - ಈ ದೋಷಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಕುಟುಂಬಕ್ಕಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಇಡೀ ಸಮಾಜದ ಶಾಶ್ವತ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಕುಲಧರ್ಮಗಳಿಗೆ ಹಾನಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವನು ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sloka 43 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
दोषैरेतैः कुलघ्नानां वर्णसङ्करकारकैः । उत्साद्यन्ते जातिधर्माः कुलधर्माश्च शाश्वताः ॥ १-४३॥
doṣairetaiḥ kulaghnānāṃ varṇasaṅkarakārakaiḥ | utsādyante jātidharmāḥ kuladharmāśca śāśvatāḥ || 1-43||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| doṣaiḥ | by the faults |
| etaiḥ | by these |
| kulaghnānām | of the destroyers of the family |
| varṇasaṅkarakārakaiḥ | causing intermixture of castes |
| utsādyante | are destroyed |
| jātidharmāḥ | caste duties |
| kuladharmāḥ | family duties |
| ca | and |
| śāśvatāḥ | eternal |
Anvaya (Phrase Level)
kulaghnānām varṇasaṅkarakārakaiḥ etaiḥ doṣaiḥ jātidharmāḥ śāśvatāḥ kuladharmāḥ ca utsādyante.
By these faults of the family-destroyers, which cause the intermixture of castes, the caste duties and the eternal family duties are destroyed.
Translation (Sloka Level)
By these faults of the destroyers of the family, which cause confusion of castes, the eternal caste duties and family duties are destroyed.
Commentary
Arjuna's argument on the destruction of the family reaches its climax here — these faults harm not merely one family, but the eternal caste and family dharmas of society as a whole.