ಶ್ಲೋಕ ೧೪ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ - ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः । मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १२-१४॥
santuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ | mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 12-14||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಸಂತುಷ್ಟಃಅರ್ಥ: ಸಂತೃಪ್ತನಾದವನು Meaning: content, satisfied ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಮ್ + ಧಾತು तुष् (tuṣ, "to be pleased") ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ (ಭೂತಕೃದಂತ) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. sam + tuṣ ("to be pleased"), past passive participle — nominative singular m… | ಸಂತೃಪ್ತನಾದವನು |
| ಸತತಂಅರ್ಥ: ಯಾವಾಗಲೂ Meaning: always, constantly ವ್ಯಾಕರಣ: सतत (satata, "continuous") ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ (ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಣ). Compare ಸತತಯುಕ್ತಾಃ (12.1, same root as adjective). satata ("continuous") used adverbially — "constan… | ಯಾವಾಗಲೂ |
| ಯೋಗೀಅರ್ಥ: ಯೋಗಿಯು Meaning: the yogi ವ್ಯಾಕರಣ: ಯೋಗ (yoga) + ಇನ್ (in, ಹೊಂದಿರುವ) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. yoga + -in (possessive suffix) — nominative singular masculine, "one who practices yoga." | ಯೋಗಿಯು |
| ಯತಾತ್ಮಾಅರ್ಥ: ಆತ್ಮಸಂಯಮವುಳ್ಳವನು Meaning: self-controlled ವ್ಯಾಕರಣ: ಯತ (yata, controlled) + ಆತ್ಮನ್ (ātman, self) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Compare ಯತಾತ್ಮವಾನ್ (12.11, same sense with -vat suffix). yata ("controlled") + ātman ("self")… | ಆತ್ಮಸಂಯಮವುಳ್ಳವನು |
| ದೃಢನಿಶ್ಚಯಃಅರ್ಥ: ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವುಳ್ಳವನು Meaning: of firm resolve/conviction ವ್ಯಾಕರಣ: ದೃಢ (dṛḍha, firm) + ನಿಶ್ಚಯ (niścaya, resolve/determination) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. dṛḍha ("firm") + niścaya ("resolve") — nominative singular mascul… | ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವುಳ್ಳವನು |
| ಮಯ್ಯರ್ಪಿತಮನೋಬುದ್ಧಿಃಅರ್ಥ: ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು-ಬುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವನು Meaning: one whose mind and intellect are offered/surrendered to Me ವ್ಯಾಕರಣ: ಮಯಿ (in Me) + ಅರ್ಪಿತ (arpita, offered) + ಮನಸ್ (manas, mind) + ಬುದ್ಧಿ (buddhi, intellect) — ಬಹುವ್… | ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸು-ಬುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದವನು |
| ಯಃಅರ್ಥ: ಯಾರು (ಏಕವಚನ) Meaning: who (relative pronoun, singular) ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಯದ್ (yad) ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Compare ಯೇ (plural form). Relative pronoun yad ("who/which"), nominative singular masculine. | ಯಾರು |
| ಮದ್ಭಕ್ತಃಅರ್ಥ: ನನ್ನ ಭಕ್ತನು Meaning: My devotee ವ್ಯಾಕರಣ: ಮತ್ (mad, "My") + ಭಕ್ತ (bhakta, devotee) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. mat- ("My") + bhakta ("devotee") — nominative singular masculine. | ನನ್ನ ಭಕ್ತನು |
| ಸಃಅರ್ಥ: ಅವನು Meaning: he ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ತದ್ (tad, "that") ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Pronoun tad ("that/he"), nominative singular masculine. | ಅವನು |
| ಮೇಅರ್ಥ: ನನಗೆ, ನನ್ನ Meaning: to Me, My (enclitic) ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "I") ಚತುರ್ಥೀ/ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ (ಅನುಬದ್ಧ ರೂಪ). Pronoun asmad ("I"), enclitic dative/genitive singular. | ನನಗೆ |
| ಪ್ರಿಯಃಅರ್ಥ: ಪ್ರಿಯನು Meaning: dear, beloved ವ್ಯಾಕರಣ: प्रिय (priya, "dear") — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. priya ("dear") — nominative singular masculine. | ಪ್ರಿಯನು |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಯಃ ಸತತಂ ಸಂತುಷ್ಟಃ ಯೋಗೀ ಯತಾತ್ಮಾ ದೃಢನಿಶ್ಚಯಃ ಮಯಿ ಅರ್ಪಿತಮನೋಬುದ್ಧಿಃ (ಚ ಅಸ್ತಿ), ಸಃ ಮದ್ಭಕ್ತಃ ಮೇ ಪ್ರಿಯಃ.
ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಆತ್ಮಸಂಯಮವುಳ್ಳ, ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವುಳ್ಳ, ಮನಸ್ಸು-ಬುದ್ಧಿಗಳನ್ನು ನನ್ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಯೋಗಿಯು ಯಾರೋ, ಅವನೇ ನನ್ನ ಭಕ್ತನು, ಅವನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು.
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
(ಶ್ಲೋಕ ೧೩ರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ) ಯಾವಾಗಲೂ ಸಂತೃಪ್ತನಾಗಿರುವ, ಆತ್ಮಸಂಯಮಿಯಾದ, ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯವುಳ್ಳ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಅರ್ಪಿಸಿದ ಯೋಗಿಯೇ ನನ್ನ ಭಕ್ತನು - ಅವನು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಶ್ಲೋಕ ೧೩-೧೪ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯ, ಭಕ್ತನ ಗುಣಗಳ ಮೊದಲ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. "ಯೋ ಮದ್ಭಕ್ತಃ ಸ ಮೇ ಪ್ರಿಯಃ" ("ಯಾರು ನನ್ನ ಭಕ್ತನೋ ಅವನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು") ಎಂಬ ಪಲ್ಲವಿ ಈ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗುತ್ತದೆ (ಶ್ಲೋಕ ೧೬, ೧೭ ಕೂಡ ನೋಡಿ), ಪ್ರತಿ ಬಾರಿಯೂ ಹೊಸ ಗುಣಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸುತ್ತಾ.
Sloka 14 - Chapter 12 - Bhakti Yoga
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः । मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥ १२-१४॥
santuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ | mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ || 12-14||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| santuṣṭaḥ | content |
| satatam | always |
| yogī | the yogi |
| yatātmā | self-controlled |
| dṛḍhaniścayaḥ | of firm resolve |
| mayyarpitamanobuddhiḥ | one whose mind and intellect are offered to Me |
| yaḥ | who |
| madbhaktaḥ | My devotee |
| saḥ | he |
| me | to Me |
| priyaḥ | dear |
Anvaya (Phrase Level)
yaḥ satatam santuṣṭaḥ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ mayi arpitamanobuddhiḥ (ca asti), saḥ madbhaktaḥ me priyaḥ.
Whoever, always content, self-controlled, of firm resolve, has offered mind and intellect to Me — that yogi is My devotee, and he is dear to Me.
Translation (Sloka Level)
(Continuing from verse 13) The yogi who is ever content, self-controlled, of firm resolve, with mind and intellect surrendered to Me — such a person is My devotee, and he is dear to Me.
Commentary
Verses 13–14 form one sentence, completing the first list of the devotee's qualities. The refrain "yo madbhaktaḥ sa me priyaḥ" ("whoever is My devotee, he is dear to Me") repeats through this chapter (see also verses 16 and 17), each time adding further qualities.