ಶ್ಲೋಕ ೧೯ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ - ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् । अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ॥ १२-१९॥
tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yena kenacit | aniketaḥ sthiramatirbhaktimānme priyo naraḥ || 12-19||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ತುಲ್ಯನಿಂದಾಸ್ತುತಿಃಅರ್ಥ: ನಿಂದೆ-ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು Meaning: one to whom censure and praise are equal ವ್ಯಾಕರಣ: ತುಲ್ಯ (tulya, equal) + ನಿಂದಾ (nindā, censure) + ಸ್ತುತಿ (stuti, praise) — ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ, ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. tulya… | ನಿಂದೆ-ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವವನು |
| ಮೌನೀಅರ್ಥ: ಮೌನಿಯು Meaning: silent, one given to silence ವ್ಯಾಕರಣ: ಮೌನ (mauna, silence) + ಇನ್ (in, ಹೊಂದಿರುವ) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. mauna ("silence") + -in (possessive suffix) — nominative singular masculine. | ಮೌನಿಯು |
| ಸಂತುಷ್ಟಃಅರ್ಥ: ಸಂತೃಪ್ತನಾದವನು Meaning: content, satisfied ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಮ್ + ಧಾತು तुष् (tuṣ, "to be pleased") ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ (ಭೂತಕೃದಂತ) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. sam + tuṣ ("to be pleased"), past passive participle — nominative singular m… | ಸಂತೃಪ್ತನಾದ |
| ಯೇನ ಕೇನಚಿತ್ಅರ್ಥ: ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ, ಏನೇ ಸಿಕ್ಕರೂ Meaning: with whatever (comes), with anything at all ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಯದ್ ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನ + ಕಿಂ (kim) ತೃತೀಯಾ + ಚಿತ್ (cit, ಅನಿಶ್ಚಿತಾರ್ಥಕ ಪ್ರತ್ಯಯ) — ಅವ್ಯಯ ವಾಕ್ಯಾಂಶ. Idiomatic phrase (instrumen… | ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಿಂದ (ಏನೇ ಸಿಕ್ಕರೂ) |
| ಅನಿಕೇತಃಅರ್ಥ: ನಿಶ್ಚಿತ ವಾಸಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದವನು Meaning: without a fixed abode, homeless (in the sense of non-attachment) ವ್ಯಾಕರಣ: ಅ (ನಞ್) + निकेत (niketa, "abode/dwelling") — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. a- (not) + niketa ("dwelling") — nomin… | ನಿಶ್ಚಿತ ವಾಸಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದವನು |
| ಸ್ಥಿರಮತಿಃಅರ್ಥ: ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು Meaning: of steady mind/intellect ವ್ಯಾಕರಣ: ಸ್ಥಿರ (sthira, steady, cf. ಸ್ಥಿರಂ) + ಮತಿ (mati, mind) — ಬಹುವ್ರೀಹಿ ಸಮಾಸ, ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. sthira ("steady") + mati ("mind") — bahuvrīhi compound,… | ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು |
| ಭಕ್ತಿಮಾನ್ಅರ್ಥ: ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನು Meaning: possessed of devotion, devoted ವ್ಯಾಕರಣ: ಭಕ್ತಿ (bhakti, devotion) + ಮತ್ (mat, ಹೊಂದಿರುವ) — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. bhakti ("devotion") + -mat (possessive suffix) — nominative singular masculine. | ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ |
| ಮೇಅರ್ಥ: ನನಗೆ, ನನ್ನ Meaning: to Me, My (enclitic) ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "I") ಚತುರ್ಥೀ/ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ (ಅನುಬದ್ಧ ರೂಪ). Pronoun asmad ("I"), enclitic dative/genitive singular. | ನನಗೆ |
| ಪ್ರಿಯಃಅರ್ಥ: ಪ್ರಿಯನು Meaning: dear, beloved ವ್ಯಾಕರಣ: प्रिय (priya, "dear") — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. priya ("dear") — nominative singular masculine. | ಪ್ರಿಯನು |
| ನರಃಅರ್ಥ: ಆ ಮನುಷ್ಯ Meaning: that person, man ವ್ಯಾಕರಣ: नर (nara, "man") — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. nara ("man") — nominative singular masculine. | ಆ ಮನುಷ್ಯ |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
(ಶ್ಲೋಕ ೧೮ರ ಮುಂದುವರಿಕೆ:) ತುಲ್ಯನಿಂದಾಸ್ತುತಿಃ, ಮೌನೀ, ಯೇನ ಕೇನಚಿತ್ ಸಂತುಷ್ಟಃ, ಅನಿಕೇತಃ, ಸ್ಥಿರಮತಿಃ, ಭಕ್ತಿಮಾನ್ (ಚ ಯಃ ಅಸ್ತಿ), ಸಃ ನರಃ ಮೇ ಪ್ರಿಯಃ.
ನಿಂದೆ-ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಕಾಣುವ, ಮೌನಿಯಾದ, ಏನೇ ಸಿಕ್ಕರೂ ಸಂತೃಪ್ತನಾದ, ನಿಶ್ಚಿತ ವಾಸಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದ, ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ, ಭಕ್ತಿಯುಳ್ಳ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ನನಗೆ ಪ್ರಿಯನು.
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
(ಶ್ಲೋಕ ೧೮ರ ಮುಂದುವರಿಕೆಯಾಗಿ) ನಿಂದೆ ಮತ್ತು ಸ್ತುತಿಗಳನ್ನು ಸಮಾನವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ, ಮೌನಿಯಾಗಿ, ಸಿಕ್ಕಿದ್ದರಲ್ಲಿಯೇ ತೃಪ್ತನಾಗಿ, ಯಾವುದೇ ನಿಶ್ಚಿತ ವಾಸಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಿರಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳ ಭಕ್ತನಾದ ಆ ಮನುಷ್ಯನು ನನಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯನು.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಶ್ಲೋಕ ೧೮-೧೯ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಭಕ್ತನ ಗುಣಗಳ ಕೊನೆಯ ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ನಿಂದೆ-ಸ್ತುತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಿರ್ಲಿಪ್ತತೆ, ಮೌನ, ಸಂತೃಪ್ತಿ, ಅನಾಸಕ್ತಿ (ಸ್ಥಿರ ವಾಸಸ್ಥಳವಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆಯ ಸಂಕೇತ) ಮತ್ತು ಸ್ಥಿರ ಬುದ್ಧಿ - ಇವು ಭಕ್ತಿಯುತ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಯ ಕೊನೆಯ ಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿ ಸೂಚಿತವಾಗಿವೆ. ಮುಂದಿನ (ಕೊನೆಯ) ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ಈ ಅಧ್ಯಾಯದ ಸಾರವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
Sloka 19 - Chapter 12 - Bhakti Yoga
तुल्यनिन्दास्तुतिर्मौनी सन्तुष्टो येन केनचित् । अनिकेतः स्थिरमतिर्भक्तिमान्मे प्रियो नरः ॥ १२-१९॥
tulyanindāstutirmaunī santuṣṭo yena kenacit | aniketaḥ sthiramatirbhaktimānme priyo naraḥ || 12-19||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| tulyanindāstutiḥ | one to whom censure and praise are equal |
| maunī | silent (given to silence) |
| santuṣṭaḥ | content |
| yena kenacit | with whatever (comes), with anything at all |
| aniketaḥ | without a fixed abode |
| sthiramatiḥ | of steady mind |
| bhaktimān | devoted |
| me | to Me |
| priyaḥ | dear |
| naraḥ | that person, man |
Anvaya (Phrase Level)
(continuing from 12.18:) tulyanindāstutiḥ, maunī, yena kenacit santuṣṭaḥ, aniketaḥ, sthiramatiḥ, bhaktimān (ca yaḥ asti), saḥ naraḥ me priyaḥ.
He to whom censure and praise are equal, who is silent, content with whatever comes, without a fixed abode, of steady mind, and devoted — that person is dear to Me.
Translation (Sloka Level)
(Continuing from verse 18) One who treats censure and praise alike, who is silent, content with whatever comes his way, without a fixed dwelling, of steady mind, and full of devotion — such a person is dear to Me.
Commentary
Verses 18–19 together complete the final and culminating list of the devotee's qualities: indifference to blame and praise, silence, contentment with whatever comes, detachment (symbolized by having no fixed abode), and steadiness of mind. The final verse of the chapter, which follows, summarizes its essence.