ಶ್ಲೋಕ ೩ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ - ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते । सर्वत्रगमचिन्त्यञ्च कूटस्थमचलन्ध्रुवम् ॥ १२-३॥
ye tvakṣaramanirdeśyamavyaktaṃ paryupāsate | sarvatragamacintyañca kūṭasthamacalandhruvam || 12-3||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಯೇಅರ್ಥ: ಯಾರು (ಬಹುವಚನ) Meaning: who (relative pronoun, plural) ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಯದ್ (yad) ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Relative pronoun yad, nominative plural masculine. | ಯಾರು |
| ತುಅರ್ಥ: ಆದರೆ Meaning: but, however ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable adversative particle). | ಆದರೆ |
| ಅಕ್ಷರಂಅರ್ಥ: ನಾಶವಿಲ್ಲದ್ದು (ಅಕ್ಷರ ಬ್ರಹ್ಮ) Meaning: the imperishable (the unmanifest Absolute) ವ್ಯಾಕರಣ: ಅ (ನಞ್) + क्षर् (kṣar, "to perish/decay") — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಪರ್ಯುಪಾಸತೇ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. a- (not) + kṣar ("to decay") —… | ನಾಶವಿಲ್ಲದ್ದನ್ನು |
| ಅನಿರ್ದೇಶ್ಯಂಅರ್ಥ: ವಿವರಿಸಲಾಗದ್ದು (ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸಿಗೆ ನಿಲುಕದ್ದು) Meaning: the indefinable, that which cannot be pointed out/described ವ್ಯಾಕರಣ: ಅ (ನಞ್) + निर्देश्य (nirdeśya, "to be pointed out") — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಅಕ್ಷರಂ ಪದದ… | ವಿವರಿಸಲಾಗದ್ದನ್ನು |
| ಅವ್ಯಕ್ತಂಅರ್ಥ: ಅವ್ಯಕ್ತವಾದದ್ದು (ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಗೋಚರವಾಗದ್ದು) Meaning: the unmanifest (imperceptible to the senses) ವ್ಯಾಕರಣ: ಅ (ನಞ್) + व्यक्त (vyakta, "manifest") — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಅಕ್ಷರಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. a- (not) + vyakta ("man… | ಅವ್ಯಕ್ತವಾದದ್ದನ್ನು |
| ಪರ್ಯುಪಾಸತೇಅರ್ಥ: ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ, ಉಪಾಸನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ Meaning: they worship, they revere/meditate upon ವ್ಯಾಕರಣ: ಪರಿ + ಉಪ + ಧಾತು आस् (ās, "to sit/attend upon") — ಆತ್ಮನೇಪದ, ವರ್ತಮಾನ, ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಬಹುವಚನ. pari + upa + ās ("to sit close by/at… | ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೆ |
| ಸರ್ವತ್ರಗಂಅರ್ಥ: ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು Meaning: the all-pervading ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವತ್ರ (everywhere) + ಗ (गम्, "going") — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಅಕ್ಷರಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. sarvatra ("everywhere") + -ga ("going/present in") — accusative sin… | ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದನ್ನು |
| ಅಚಿಂತ್ಯಂಅರ್ಥ: ಚಿಂತಿಸಲಾಗದ್ದು (ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗದ್ದು) Meaning: the inconceivable ವ್ಯಾಕರಣ: ಅ (ನಞ್) + चिन्त्य (cintya, "to be thought of") — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಅಕ್ಷರಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. a- (not) + cintya ("thinkable") — accusati… | ಚಿಂತಿಸಲಾಗದ್ದನ್ನು |
| ಚಅರ್ಥ: ಮತ್ತು Meaning: and ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable conjunction, always follows the word it joins). | ಮತ್ತು |
| ಕೂಟಸ್ಥಂಅರ್ಥ: ಬದಲಾಗದ್ದು (ಶಿಖರದಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವುದು) Meaning: the unchanging, situated at the summit (immovably fixed) ವ್ಯಾಕರಣ: ಕೂಟ (ಶಿಖರ, summit) + ಸ್ಥ (ಸ್ಥಿತ, situated) — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಅಕ್ಷರಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. kūṭa ("peak… | ಬದಲಾಗದ್ದನ್ನು (ಶಿಖರದಂತೆ ಸ್ಥಿರ) |
| ಅಚಲಂಅರ್ಥ: ಚಲಿಸದ್ದು Meaning: the immovable ವ್ಯಾಕರಣ: ಅ (ನಞ್) + चल (cala, "moving") — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಅಕ್ಷರಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. a- (not) + cala ("moving") — accusative singular neuter, qualifies ಅಕ್ಷರಂ. | ಚಲಿಸದ್ದನ್ನು |
| ಧ್ರುವಂಅರ್ಥ: ಶಾಶ್ವತವಾದದ್ದು Meaning: the constant, eternal ವ್ಯಾಕರಣ: ध्रुव (dhruva, "fixed/constant") — ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಅಕ್ಷರಂ ಪದದ ವಿಶೇಷಣ. dhruva ("fixed, constant") — accusative singular neuter, qualifies ಅಕ್ಷರಂ. | ಶಾಶ್ವತವಾದದ್ದನ್ನು |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಯೇ ತು ಅಕ್ಷರಂ ಅನಿರ್ದೇಶ್ಯಂ ಅವ್ಯಕ್ತಂ ಸರ್ವತ್ರಗಂ ಅಚಿಂತ್ಯಂ ಚ ಕೂಟಸ್ಥಂ ಅಚಲಂ ಧ್ರುವಂ ಪರ್ಯುಪಾಸತೇ...
ಆದರೆ ಯಾರು ನಾಶವಿಲ್ಲದ, ವಿವರಿಸಲಾಗದ, ಅವ್ಯಕ್ತ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಚಿಂತಿಸಲಾಗದ, ಬದಲಾಗದ, ಚಲಿಸದ, ಶಾಶ್ವತವಾದುದನ್ನು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ... (ವಾಕ್ಯ ಶ್ಲೋಕ ೧೨-೪ರಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ)
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಆದರೆ ನಾಶವಿಲ್ಲದ, ವಿವರಿಸಲಾಗದ, ಅವ್ಯಕ್ತವಾದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ, ಚಿಂತನೆಗೆ ನಿಲುಕದ, ಬದಲಾಗದ, ಚಲಿಸದ, ಶಾಶ್ವತವಾದ ಪರಬ್ರಹ್ಮವನ್ನು ಯಾರು ಆರಾಧಿಸುತ್ತಾರೋ (ಅವರ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ).
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಇಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನು ನಿರ್ಗುಣ ಬ್ರಹ್ಮದ (ಅಕ್ಷರ, ಅವ್ಯಕ್ತ) ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ - ಅದು ಇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ನಿಲುಕದ್ದು, ಎಲ್ಲೆಡೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವುದು, ಬದಲಾವಣೆಯಿಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು ಶಾಶ್ವತವಾದದ್ದು. ಈ ವಾಕ್ಯ ಮುಂದಿನ ಶ್ಲೋಕ ೧೨-೪ರಲ್ಲಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
Sloka 3 - Chapter 12 - Bhakti Yoga
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते । सर्वत्रगमचिन्त्यञ्च कूटस्थमचलन्ध्रुवम् ॥ १२-३॥
ye tvakṣaramanirdeśyamavyaktaṃ paryupāsate | sarvatragamacintyañca kūṭasthamacalandhruvam || 12-3||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| ye | who |
| tu | but |
| akṣaram | the imperishable |
| anirdeśyam | the indefinable |
| avyaktam | the unmanifest |
| paryupāsate | they worship |
| sarvatragam | the all-pervading |
| acintyam | the inconceivable |
| ca | and |
| kūṭastham | the unchanging |
| acalam | the immovable |
| dhruvam | the constant/eternal |
Anvaya (Phrase Level)
ye tu akṣaram anirdeśyam avyaktam sarvatragam acintyam ca kūṭastham acalam dhruvam paryupāsate...
But those who worship the imperishable, indefinable, unmanifest, all-pervading, inconceivable, unchanging, immovable, eternal (Absolute)... (the sentence continues into verse 12.4)
Translation (Sloka Level)
But those who worship the imperishable, indefinable, unmanifest — the all-pervading, inconceivable, unchanging, immovable, eternal — (their fate is described in the next verse).
Commentary
Krishna now describes the nature of the impersonal Absolute (akṣara, avyakta) — imperceptible to the senses and mind, all-pervading, changeless, and eternal. The sentence begun here is completed in verse 12.4.