ಧೀಮತಾ (dhīmatā)
ಅರ್ಥ: ಬುದ್ಧಿವಂತನಿಂದ Meaning: by the wise/skilled one
ವ್ಯಾಕರಣ: ಧೀ (dhī, intellect) + ಮತ್ (mat, ಹೊಂದಿರುವ) — ತೃತೀಯಾಅರ್ಥ: ಕರಣಕಾರಕ ಸೂಚಿಸುವ ಮೂರನೆಯ ವಿಭಕ್ತಿ. Meaning: The third case — the instrumental. ತೃತೀಯಾ ವಿಭಕ್ತಿ ಕ್ರಿಯೆ ಯಾವ ಸಾಧನದಿಂದ ಅಥವಾ ಯಾರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೋ ಅದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ — "ಇಂದ/ಇಂದಿಗೆ" ಎಂಬ ಅರ್ಥ. The instrumental marks the means… ಏಕವಚನಅರ್ಥ: ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಚನ. Meaning: The singular number. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಚನಗಳಿವೆ: ಏಕ, ದ್ವಿ, ಬಹು. ಏಕವಚನ ಒಂದೇ ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. Sanskrit has three grammatical numbers — singular, dual, and plural. The sing… ಪುಲ್ಲಿಂಗಅರ್ಥ: ಪುಲ್ಲಿಂಗ ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ. Meaning: The masculine grammatical gender. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ ಯಾವಾಗಲೂ ನೈಜ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ — ಅನೇಕ ಅಮೂರ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಪುಲ್ಲಿಂಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.…, ಶಿಷ್ಯೇಣಅರ್ಥ: ಶಿಷ್ಯನಿಂದ Meaning: by the disciple ವ್ಯಾಕರಣ: शिष्य (śiṣya, "disciple") ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ದ್ರುಪದಪುತ್ರೇಣ ಪದದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ. śiṣya ("disciple") — instrumental singular masculine, in apposition to ದ್ರುಪದಪುತ್ರೇಣ. ಪದದ ವಿಶೇಷಣಅರ್ಥ: ಇನ್ನೊಂದು ನಾಮಪದದ ಗುಣ/ಸ್ವಭಾವ ಸೂಚಿಸುವ, ಅದೇ ಲಿಂಗ-ವಚನ-ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪುವ ಪದ. Meaning: A word that describes another noun and agrees with it in gender, number, and case. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಣ ವಿಶೇಷಿಸಲ್ಪಡುವ ನಾಮಪದದೊಂದಿಗೆ ಲಿ…. dhī ("intellect") + -mat (possessive suffix) — instrumental singular masculine, qualifies ಶಿಷ್ಯೇಣಅರ್ಥ: ಶಿಷ್ಯನಿಂದ Meaning: by the disciple ವ್ಯಾಕರಣ: शिष्य (śiṣya, "disciple") ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ದ್ರುಪದಪುತ್ರೇಣ ಪದದ ಸಮಾನಾಧಿಕರಣ. śiṣya ("disciple") — instrumental singular masculine, in apposition to ದ್ರುಪದಪುತ್ರೇಣ..
ಬಳಕೆ (Occurrences)
- ಅಧ್ಯಾಯ ೧, ಶ್ಲೋಕ ೩ಶ್ಲೋಕ ೩ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ पश्यैतां पाण्डुपुत्राणामाचार्य महतीं चमूम् । व्यूढां द्रुपदपुत्रेण तव शिष्येण धीमता ॥ १-३॥ paśyaitāṃ pāṇḍuputrāṇāmācārya mahatīṃ camūm | vyūḍhāṃ drupadaputreṇa tava śiṣyeṇa dhīmatā ||…