ನಿಬೋಧ (nibodha)

ಅರ್ಥ: ತಿಳಿದುಕೋ Meaning: know! (imperative)

ವ್ಯಾಕರಣ: ನಿ + ಧಾತುಅರ್ಥ: ಕ್ರಿಯಾಪದದ ಮೂಲ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಬೀಜರೂಪ. Meaning: The bare verbal root carrying a verb's core meaning, before any prefix, tense, or ending is added. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಸ್ಕೃತ ಕ್ರಿಯಾಪದವೂ ಒಂದು ಧಾತುವಿನಿಂದ ನಿಷ್ಪನ್ನವಾಗುತ್ತದೆ (… बुध् (budh, "to know") ಆಜ್ಞಾರ್ಥಅರ್ಥ: ಆಜ್ಞೆ, ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಅಥವಾ ಅನುಮತಿ ಸೂಚಿಸುವ ಭಾವ (ಲೋಟ್ ಲಕಾರ). Meaning: The imperative — commands, requests, or permission (loṭ in the lakāra system). ಆಜ್ಞಾರ್ಥ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷದಲ್ಲಿ ನೇರ ಆಜ್ಞೆಯಾಗಿಯೂ, ಪ್ರಥಮಪುರುಷದಲ್ಲಿ "ಆಗಲಿ/ಮಾಡಲಿ" ಎ… ಮಧ್ಯಮಪುರುಷಅರ್ಥ: "ನೀನು/ನೀವು" ಎಂಬರ್ಥದ ಪುರುಷ. Meaning: The 2nd person — "you." ಕೇಳುಗನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಉದ್ದೇಶಿಸುವ ಪುರುಷ. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಹೇಳುವ ಕ್ರಿಯಾಪದಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯ. cf. ಪ್ರಥಮಪುರುಷ ಸಂಸ್ಕೃತ ಎಣಿಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ. The person addressi… ಏಕವಚನಅರ್ಥ: ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಚನ. Meaning: The singular number. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಚನಗಳಿವೆ: ಏಕ, ದ್ವಿ, ಬಹು. ಏಕವಚನ ಒಂದೇ ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. Sanskrit has three grammatical numbers — singular, dual, and plural. The sing…. ni + budh ("to know") — imperative, 2nd person singular.

ಬಳಕೆ (Occurrences)

• ಅಧ್ಯಾಯ ೧, ಶ್ಲೋಕ ೭ಶ್ಲೋಕ ೭ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम । नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥ १-७॥ asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tānnibodha dvijottama | nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tānbrav…