ಶ್ಲೋಕ ೭ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम । नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥ १-७॥
asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tānnibodha dvijottama | nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tānbravīmi te || 1-7||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಅಸ್ಮಾಕಂಅರ್ಥ: ನಮ್ಮ Meaning: our ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "we") ಷಷ್ಠೀ ಬಹುವಚನ. Pronoun asmad ("we") — genitive plural, "our." | ನಮ್ಮ |
| ತುಅರ್ಥ: ಆದರೆ Meaning: but, however ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable adversative particle). | ಆದರೆ |
| ವಿಶಿಷ್ಟಾಃಅರ್ಥ: ವಿಶೇಷರಾದವರು Meaning: distinguished, special, eminent ವ್ಯಾಕರಣ: ವಿ + ಧಾತು शिष् (śiṣ, "to distinguish") ಕ್ತ ಪ್ರತ್ಯಯ — ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Compare ವಿಶಿಷ್ಯತೇ (verb form of the same root, 12.12). vi + śiṣ ("to distin… | ವಿಶೇಷರಾದವರು |
| ಯೇಅರ್ಥ: ಯಾರು (ಬಹುವಚನ) Meaning: who (relative pronoun, plural) ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಯದ್ (yad) ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Relative pronoun yad, nominative plural masculine. | ಯಾರು |
| ತಾನ್ಅರ್ಥ: ಅವರನ್ನು Meaning: them ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ತದ್ (tad, "that") ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Pronoun tad ("that/he") — accusative plural masculine. | ಅವರನ್ನು |
| ನಿಬೋಧಅರ್ಥ: ತಿಳಿದುಕೋ Meaning: know! (imperative) ವ್ಯಾಕರಣ: ನಿ + ಧಾತು बुध् (budh, "to know") ಆಜ್ಞಾರ್ಥ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. ni + budh ("to know") — imperative, 2nd person singular. | ತಿಳಿದುಕೋ |
| ದ್ವಿಜೋತ್ತಮಅರ್ಥ: ಎಲೈ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ (ದ್ರೋಣರೇ) Meaning: O best of the twice-born (brāhmaṇas) — addressing Droṇa ವ್ಯಾಕರಣ: ದ್ವಿಜ (dvija, "twice-born," brāhmaṇa) + ಉತ್ತಮ (uttama, best) — ಸಂಬೋಧನಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. dvija ("twice-born") + utt… | ಎಲೈ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ (ದ್ರೋಣರೇ) |
| ನಾಯಕಾಃಅರ್ಥ: ನಾಯಕರು Meaning: leaders ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು नी (nī, "to lead") ಇಂದ ಬಂದ ಪದ — ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. From root nī ("to lead") — nominative plural masculine. | ನಾಯಕರು |
| ಮಮಅರ್ಥ: ನನ್ನ Meaning: my ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "I") ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ. Pronoun asmad ("I") — genitive singular, "my." | ನನ್ನ |
| ಸೈನ್ಯಸ್ಯಅರ್ಥ: ಸೈನ್ಯದ Meaning: of the army ವ್ಯಾಕರಣ: सैन्य (sainya, "army") ಷಷ್ಠೀ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. sainya ("army") — genitive singular neuter. | ಸೈನ್ಯದ |
| ಸಂಜ್ಞಾರ್ಥಂಅರ್ಥ: ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ Meaning: for the sake of information/identification ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಂಜ್ಞಾ (saṃjñā, "information/name") + ಅರ್ಥ (artha, "purpose") — ಅವ್ಯಯೀಭಾವ ಸಮಾಸ. saṃjñā ("information") + artha ("purpose") — avyayībhāva… | ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ |
| ಬ್ರವೀಮಿಅರ್ಥ: ಹೇಳುತ್ತೇನೆ Meaning: I tell, I say ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು ब्रू (brū, "to speak") ಪರಸ್ಮೈಪದ ವರ್ತಮಾನ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಅಬ್ರವೀತ್ (imperfect, same root). Root brū ("to speak") — present tense, parasmaipada, 1st person sin… | ಹೇಳುತ್ತೇನೆ |
| ತೇ (ಈ ಶ್ಲೋಕದಲ್ಲಿ "ನಿಮಗೆ") | ನಿಮಗೆ |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಹೇ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮ, ಅಸ್ಮಾಕಂ ತು ಯೇ ವಿಶಿಷ್ಟಾಃ (ಸಂತಿ) ತಾನ್ ನಿಬೋಧ; ಮಮ ಸೈನ್ಯಸ್ಯ ನಾಯಕಾಃ (ಯೇ ಸಂತಿ) ತಾನ್ ಸಂಜ್ಞಾರ್ಥಂ ತೇ ಬ್ರವೀಮಿ.
ಎಲೈ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾರು ವಿಶೇಷರಾದವರೋ ಅವರನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ; ನನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ನಾಯಕರನ್ನು ನಿಮಗೆ ತಿಳಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಆದರೆ ಎಲೈ ದ್ವಿಜೋತ್ತಮರೇ, ನಮ್ಮ ಸೇನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿಶೇಷರಾದ ಯೋಧರಿದ್ದಾರೆ, ಅವರನ್ನೂ ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಿ. ನಿಮ್ಮ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ನನ್ನ ಸೈನ್ಯದ ನಾಯಕರನ್ನು ನಾನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಪಾಂಡವ ಸೇನೆಯ ಯೋಧರ ಪಟ್ಟಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ, ದುರ್ಯೋಧನನು ಈಗ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ (ಕೌರವ) ಸೇನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಧರನ್ನು ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಾನೆ (ಶ್ಲೋಕ ೮-೯). ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: "ತೇ" ಎಂಬ ಪದ ಇಲ್ಲಿ "ಅವರು" (ಬಹುವಚನ) ಎಂಬರ್ಥದ ಬದಲು "ನಿಮಗೆ" (ಏಕವಚನ, ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ) ಎಂಬರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಾಗಿದೆ - ಇದೊಂದು ಸಜಾತಿ ಪದ (homonym).
Sloka 7 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
अस्माकं तु विशिष्टा ये तान्निबोध द्विजोत्तम । नायका मम सैन्यस्य संज्ञार्थं तान्ब्रवीमि ते ॥ १-७॥
asmākaṃ tu viśiṣṭā ye tānnibodha dvijottama | nāyakā mama sainyasya saṃjñārthaṃ tānbravīmi te || 1-7||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| asmākam | our |
| tu | but |
| viśiṣṭāḥ | distinguished, special |
| ye | who |
| tān | them |
| nibodha | know! (imperative) |
| dvijottama | O best of brāhmaṇas (Droṇa) |
| nāyakāḥ | leaders |
| mama | my |
| sainyasya | of the army |
| saṃjñārtham | for the sake of information |
| bravīmi | I tell |
| te (here) | to you |
Anvaya (Phrase Level)
he dvijottama, asmākam tu ye viśiṣṭāḥ (santi) tān nibodha; mama sainyasya nāyakāḥ (ye santi) tān saṃjñārtham te bravīmi.
O best of brāhmaṇas, know also those who are distinguished among us; I tell you, for your information, the leaders of my army.
Translation (Sloka Level)
But, O best of brāhmaṇas, know also those who are distinguished among us — the leaders of my army — whom I name for your information.
Commentary
Having finished the Pāṇḍava list, Duryodhana now begins naming the key warriors of his own (Kaurava) army (verses 8–9). Note that "te" here means "to you" (singular, addressing Droṇa) rather than "they" (plural) — a homonym worth noting alongside ತೇಅರ್ಥ: ಅವರು Meaning: they ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ತದ್ (tad, "that") ಪ್ರಥಮಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. Pronoun tad ("that/he"), nominative plural masculine. (Distinct from the dative/genitive singular "te" = "to you/your" seen elsewhere —….