ಸಮದುಃಖಸುಖಃ (samaduḥkhasukhaḥ)

ಅರ್ಥ: ಸುಖದುಃಖಗಳಲ್ಲಿ ಸಮಾನನಾದವನು Meaning: equal/even-minded in pleasure and pain

ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಮ (sama, equal) + ದುಃಖಅರ್ಥ: ಕಷ್ಟದಿಂದ (ದುಃಖಪೂರ್ವಕವಾಗಿ) Meaning: with difficulty, painfully ವ್ಯಾಕರಣ: दुःख (duḥkha, "sorrow/difficulty") ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ (ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷಣವಾಗಿ ಬಳಕೆ). duḥkha ("sorrow, difficulty") — accusative singular neute… (duḥkha, pain) + ಸುಖ (sukha, pleasure) — ಬಹುವ್ರೀಹಿಅರ್ಥ: ಸಮಾಸ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ, ಸಮಾಸದ ಹೊರಗಿನ ಬೇರೊಂದು ನಾಮಪದವನ್ನು ವಿಶೇಷಿಸುವ ಸಮಾಸ. Meaning: A compound that functions as an adjective describing something outside itself — "one who/that has X." ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವೇ ಉದಾಹರಣೆ: "ಬಹು… ಸಮಾಸಅರ್ಥ: ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಪದವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು. Meaning: Two or more words fused into a single compound word. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಗಳು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾಗಿರಬಹುದು. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಿಧಗಳು: ಬಹುವ್…, ಪ್ರಥಮಾಅರ್ಥ: ಕರ್ತೃಕಾರಕ ಸೂಚಿಸುವ ಮೊದಲ ವಿಭಕ್ತಿ. Meaning: The first of Sanskrit's eight cases — the nominative. ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿ ವಾಕ್ಯದ ಕರ್ತೃವನ್ನು (ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವವನನ್ನು) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪದವನ್ನು ಅದರ ಮೂಲ, ನಿಘಂಟುರೂಪದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಾತಿಪದ… ಏಕವಚನಅರ್ಥ: ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಚನ. Meaning: The singular number. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಚನಗಳಿವೆ: ಏಕ, ದ್ವಿ, ಬಹು. ಏಕವಚನ ಒಂದೇ ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. Sanskrit has three grammatical numbers — singular, dual, and plural. The sing… ಪುಲ್ಲಿಂಗಅರ್ಥ: ಪುಲ್ಲಿಂಗ ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ. Meaning: The masculine grammatical gender. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ ಯಾವಾಗಲೂ ನೈಜ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ — ಅನೇಕ ಅಮೂರ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಪುಲ್ಲಿಂಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.…. sama ("equal") + duḥkha ("pain") + sukha ("pleasure") — bahuvrīhi compound, nominative singular masculine.

ಬಳಕೆ (Occurrences)

• ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨, ಶ್ಲೋಕ ೧೩ಶ್ಲೋಕ ೧೩ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ - ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च । निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी ॥ १२-१३॥ adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca | nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī || 12-13||