ಶ್ಲೋಕ ೩೨ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च । किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा ॥ १-३२॥
na kāṅkṣe vijayaṃ kṛṣṇa na ca rājyaṃ sukhāni ca | kiṃ no rājyena govinda kiṃ bhogairjīvitena vā || 1-32||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ನಅರ್ಥ: ಇಲ್ಲ, ಬೇಡ Meaning: not, no ವ್ಯಾಕರಣ: ನಿಪಾತ (ಅವ್ಯಯ) — negation particle, indeclinable. | ಇಲ್ಲ |
| ಕಾಂಕ್ಷೇಅರ್ಥ: ಬಯಸುತ್ತೇನೆ Meaning: I desire ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು काङ्क्ष् (kāṅkṣ, "to desire") ಆತ್ಮನೇಪದ ವರ್ತಮಾನ ಉತ್ತಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. Compare ಕಾಂಕ್ಷತಿ (12.17, 3rd person). Root kāṅkṣ ("to desire") — present tense, ātmanepada, 1st person sin… | ಬಯಸುತ್ತೇನೆ |
| ವಿಜಯಂಅರ್ಥ: ವಿಜಯವನ್ನು Meaning: victory ವ್ಯಾಕರಣ: विजय (vijaya, "victory") ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ಕಾಂಕ್ಷೇ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. vijaya ("victory") — accusative singular masculine, object of ಕಾಂಕ್ಷೇ. | ವಿಜಯವನ್ನು |
| ಕೃಷ್ಣಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣ Meaning: O Kṛṣṇa ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಂಬೋಧನಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Vocative singular masculine, proper name. | ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣ |
| ಚಅರ್ಥ: ಮತ್ತು Meaning: and ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable conjunction, always follows the word it joins). | ಮತ್ತು |
| ರಾಜ್ಯಂಅರ್ಥ: ರಾಜ್ಯವನ್ನು Meaning: kingdom ವ್ಯಾಕರಣ: राज्य (rājya, "kingdom") ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಕಾಂಕ್ಷೇ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. rājya ("kingdom") — accusative singular neuter, object of ಕಾಂಕ್ಷೇ. | ರಾಜ್ಯವನ್ನು |
| ಸುಖಾನಿಅರ್ಥ: ಸುಖಗಳನ್ನು Meaning: pleasures, comforts ವ್ಯಾಕರಣ: सुख (sukha, "pleasure") ದ್ವಿತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಕಾಂಕ್ಷೇ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. sukha ("pleasure") — accusative plural neuter, object of ಕಾಂಕ್ಷೇ. | ಸುಖಗಳನ್ನು |
| ಕಿಂಅರ್ಥ: ಏನನ್ನು Meaning: what ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಕಿಮ್ (kim) ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. Interrogative pronoun kim ("what") — accusative singular neuter. | ಏನು (ಪ್ರಯೋಜನ) |
| ನಃಅರ್ಥ: ನಮಗೆ Meaning: to us ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "we") ಚತುರ್ಥೀ ಬಹುವಚನ (ಅನುಬದ್ಧ ರೂಪ). Pronoun asmad ("we") — enclitic dative plural, "to us." | ನಮಗೆ |
| ರಾಜ್ಯೇನಅರ್ಥ: ರಾಜ್ಯದಿಂದ Meaning: with/by (means of) a kingdom ವ್ಯಾಕರಣ: ರಾಜ್ಯಂ ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. rājya ("kingdom") — instrumental singular neuter. | ರಾಜ್ಯದಿಂದ |
| ಗೋವಿಂದಅರ್ಥ: ಎಲೈ ಗೋವಿಂದ (ಕೃಷ್ಣ) Meaning: O Govinda, "protector/finder of cows" — an epithet of Kṛṣṇa ವ್ಯಾಕರಣ: ಗೋ (go, cow) + ವಿಂದ (vinda, finder/protector) — ಸಂಬೋಧನಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. go ("cow") + vinda ("finder/protector") — voc… | ಎಲೈ ಗೋವಿಂದ (ಕೃಷ್ಣ) |
| ಭೋಗೈಃಅರ್ಥ: ಭೋಗಗಳಿಂದ Meaning: with/by enjoyments ವ್ಯಾಕರಣ: भोग (bhoga, "enjoyment") ತೃತೀಯಾ ಬಹುವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. bhoga ("enjoyment") — instrumental plural masculine. | ಭೋಗಗಳಿಂದ |
| ಜೀವಿತೇನಅರ್ಥ: ಜೀವನದಿಂದ Meaning: with/by life ವ್ಯಾಕರಣ: ಧಾತು जीव् (jīv, "to live") ಇಂದ ಬಂದ ಪದ — ತೃತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ. From root jīv ("to live") — instrumental singular neuter. | ಜೀವನದಿಂದ |
| ವಾಅರ್ಥ: ಅಥವಾ Meaning: or ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (ವಿಕಲ್ಪಸೂಚಕ). Indeclinable disjunctive particle, "or." | ಅಥವಾ |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಹೇ ಕೃಷ್ಣ, ವಿಜಯಂ ನ ಕಾಂಕ್ಷೇ, ರಾಜ್ಯಂ ಸುಖಾನಿ ಚ ನ (ಕಾಂಕ್ಷೇ). ಹೇ ಗೋವಿಂದ, ನಃ ರಾಜ್ಯೇನ ಕಿಂ (ಪ್ರಯೋಜನಂ), ಭೋಗೈಃ ಜೀವಿತೇನ ವಾ ಕಿಂ (ಪ್ರಯೋಜನಂ)?
ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣ, ವಿಜಯವನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಸುಖಗಳನ್ನೂ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲೈ ಗೋವಿಂದ, ನಮಗೆ ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ, ಅಥವಾ ಭೋಗಗಳಿಂದ, ಜೀವನದಿಂದಲಾದರೂ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ಎಲೈ ಕೃಷ್ಣ, ನಾನು ವಿಜಯವನ್ನಾಗಲೀ ರಾಜ್ಯ-ಸುಖಗಳನ್ನಾಗಲೀ ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎಲೈ ಗೋವಿಂದ, ರಾಜ್ಯದಿಂದ ನಮಗೇನು ಪ್ರಯೋಜನ, ಭೋಗಗಳಿಂದ ಅಥವಾ ಬದುಕುವುದರಿಂದಲೇ ಏನು ಪ್ರಯೋಜನ?
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಅರ್ಜುನನ ವೈರಾಗ್ಯ ಇಲ್ಲಿ ಉತ್ತುಂಗಕ್ಕೇರುತ್ತದೆ - ಯುದ್ಧದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಗುರಿಗಳಾದ ವಿಜಯ, ರಾಜ್ಯ, ಸುಖಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಅವನು ತಿರಸ್ಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಇನ್ನೂ ಮುಂದೆ ಹೋಗಿ ಜೀವಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ - ಇದು ಅವನ ಆಳವಾದ ವಿಷಾದದ ತೀವ್ರತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
Sloka 32 - Chapter 1 - Arjuna Viṣāda Yoga
न काङ्क्षे विजयं कृष्ण न च राज्यं सुखानि च । किं नो राज्येन गोविन्द किं भोगैर्जीवितेन वा ॥ १-३२॥
na kāṅkṣe vijayaṃ kṛṣṇa na ca rājyaṃ sukhāni ca | kiṃ no rājyena govinda kiṃ bhogairjīvitena vā || 1-32||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| na | not |
| kāṅkṣe | I desire |
| vijayam | victory |
| kṛṣṇa | O Kṛṣṇa |
| ca | and |
| rājyam | kingdom |
| sukhāni | pleasures, comforts |
| kim | what (use) |
| naḥ | to us |
| rājyena | with kingdom |
| govinda | O Govinda (Kṛṣṇa) |
| bhogaiḥ | with enjoyments |
| jīvitena | with life |
| vā | or |
Anvaya (Phrase Level)
he kṛṣṇa, vijayam na kāṅkṣe, rājyam sukhāni ca na (kāṅkṣe). he govinda, naḥ rājyena kim (prayojanam), bhogaiḥ jīvitena vā kim (prayojanam)?
O Kṛṣṇa, I do not desire victory, nor kingdom, nor pleasures. O Govinda, what use is a kingdom to us, or enjoyments, or even life itself?
Translation (Sloka Level)
O Kṛṣṇa, I desire neither victory, nor kingdom, nor pleasures. O Govinda, what use to us is a kingdom, or enjoyments, or even life itself?
Commentary
Arjuna's renunciation reaches its peak here — he rejects the customary goals of war: victory, kingdom, and pleasure, going so far as to question the value of life itself. This reveals the depth of his despair.