ಶೋಕಸಂವಿಗ್ನಮಾನಸಃ (śokasaṃvignamānasaḥ)

ಅರ್ಥ: ಶೋಕದಿಂದ ಕಂಗೆಟ್ಟ ಮನಸ್ಸುಳ್ಳವನಾಗಿ Meaning: whose mind is overwhelmed with grief

ವ್ಯಾಕರಣ: ಶೋಕ (śoka, grief) + ಸಂವಿಗ್ನ (saṃvigna, agitated) + ಮಾನಸ (mānasa, mind) — ಬಹುವ್ರೀಹಿಅರ್ಥ: ಸಮಾಸ ಸ್ವತಃ ಒಂದು ವಿಶೇಷಣವಾಗಿ, ಸಮಾಸದ ಹೊರಗಿನ ಬೇರೊಂದು ನಾಮಪದವನ್ನು ವಿಶೇಷಿಸುವ ಸಮಾಸ. Meaning: A compound that functions as an adjective describing something outside itself — "one who/that has X." ಹೆಸರಿನ ಅರ್ಥವೇ ಉದಾಹರಣೆ: "ಬಹು… ಸಮಾಸಅರ್ಥ: ಎರಡು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚು ಪದಗಳು ಸೇರಿ ಒಂದೇ ಪದವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದು. Meaning: Two or more words fused into a single compound word. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಸಮಾಸಗಳು ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಮತ್ತು ಉದ್ದವಾಗಿರಬಹುದು. ಗೀತೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುವ ವಿಧಗಳು: ಬಹುವ್…, ಪ್ರಥಮಾಅರ್ಥ: ಕರ್ತೃಕಾರಕ ಸೂಚಿಸುವ ಮೊದಲ ವಿಭಕ್ತಿ. Meaning: The first of Sanskrit's eight cases — the nominative. ಪ್ರಥಮಾ ವಿಭಕ್ತಿ ವಾಕ್ಯದ ಕರ್ತೃವನ್ನು (ಕ್ರಿಯೆ ಮಾಡುವವನನ್ನು) ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಒಂದು ಪದವನ್ನು ಅದರ ಮೂಲ, ನಿಘಂಟುರೂಪದಲ್ಲಿ (ಪ್ರಾತಿಪದ… ಏಕವಚನಅರ್ಥ: ಒಂದನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ವಚನ. Meaning: The singular number. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಚನಗಳಿವೆ: ಏಕ, ದ್ವಿ, ಬಹು. ಏಕವಚನ ಒಂದೇ ವಸ್ತು/ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. Sanskrit has three grammatical numbers — singular, dual, and plural. The sing… ಪುಲ್ಲಿಂಗಅರ್ಥ: ಪುಲ್ಲಿಂಗ ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ. Meaning: The masculine grammatical gender. ಸಂಸ್ಕೃತದ ಮೂರು ಲಿಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಅಂಶ: ವ್ಯಾಕರಣ ಲಿಂಗ ಯಾವಾಗಲೂ ನೈಜ ಲಿಂಗಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ — ಅನೇಕ ಅಮೂರ್ತ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳೂ ಪುಲ್ಲಿಂಗವಾಗಿರುತ್ತವೆ.…, ಅರ್ಜುನಃಅರ್ಥ: ಅರ್ಜುನನು Meaning: Arjuna ವ್ಯಾಕರಣ: ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Compare ಪಾರ್ಥಃ, ಕೌಂತೇಯಃ, ಧನಂಜಯಃ, ಕಪಿಧ್ವಜಃ (epithets of the same person). Nominative singular masculine, proper name — the Gita's principal listen… ಪದದ ವಿಶೇಷಣಅರ್ಥ: ಇನ್ನೊಂದು ನಾಮಪದದ ಗುಣ/ಸ್ವಭಾವ ಸೂಚಿಸುವ, ಅದೇ ಲಿಂಗ-ವಚನ-ವಿಭಕ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪುವ ಪದ. Meaning: A word that describes another noun and agrees with it in gender, number, and case. ಸಂಸ್ಕೃತದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷಣ ವಿಶೇಷಿಸಲ್ಪಡುವ ನಾಮಪದದೊಂದಿಗೆ ಲಿ…. śoka ("grief") + saṃvigna ("agitated") + mānasa ("mind") — bahuvrīhi compound, nominative singular masculine, qualifies ಅರ್ಜುನಃಅರ್ಥ: ಅರ್ಜುನನು Meaning: Arjuna ವ್ಯಾಕರಣ: ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ, ವ್ಯಕ್ತಿನಾಮ. Compare ಪಾರ್ಥಃ, ಕೌಂತೇಯಃ, ಧನಂಜಯಃ, ಕಪಿಧ್ವಜಃ (epithets of the same person). Nominative singular masculine, proper name — the Gita's principal listen….

ಬಳಕೆ (Occurrences)

• ಅಧ್ಯಾಯ ೧, ಶ್ಲೋಕ ೪೭ಶ್ಲೋಕ ೪೭ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧ - ಅರ್ಜುನವಿಷಾದಯೋಗ ಸಂಜಯ ಉವಾಚ । एवमुक्त्वार्जुनः सङ्ख्ये रथोपस्थ उपाविशत् । विसृज्य सशरं चापं शोकसंविग्नमानसः ॥ १-४७॥ sañjaya uvāca | evamuktvārjunaḥ saṅkhye rathopastha upāviśat | visṛjya saśaraṃ cāpaṃ…