ಶ್ಲೋಕ ೮ - ಅಧ್ಯಾಯ ೧೨ - ಭಕ್ತಿ ಯೋಗ
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय । निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः ॥ १२-८॥
mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya | nivasiṣyasi mayyeva ata ūrdhvaṃ na saṃśayaḥ || 12-8||
ಪದ ಅರ್ಥ (ಪದ ಮಟ್ಟ)
| ಪದ | ಅರ್ಥ |
|---|---|
| ಮಯಿಅರ್ಥ: ನನ್ನಲ್ಲಿ Meaning: in Me ವ್ಯಾಕರಣ: ಸರ್ವನಾಮ ಅಸ್ಮದ್ (asmad, "I") ಸಪ್ತಮೀ ಏಕವಚನ. Pronoun asmad ("I"), locative singular. | ನನ್ನಲ್ಲಿ |
| ಎವಅರ್ಥ: ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ, ಮಾತ್ರ Meaning: indeed, certainly, only (emphatic particle) ವ್ಯಾಕರಣ: ಅವ್ಯಯ (indeclinable emphatic particle, always follows the emphasized word). | ಮಾತ್ರ |
| ಮನಃಅರ್ಥ: ಮನಸ್ಸನ್ನು Meaning: the mind ವ್ಯಾಕರಣ: मनस् (manas, "mind") ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ನಪುಂಸಕಲಿಂಗ, ಆವೇಶ್ಯ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. manas ("mind"), accusative singular neuter, object of ಆವೇಶ್ಯ. | ಮನಸ್ಸನ್ನು |
| ಆಧತ್ಸ್ವಅರ್ಥ: ಇಡು, ನೆಲೆಗೊಳಿಸು Meaning: fix, place, put ವ್ಯಾಕರಣ: ಆ + ಧಾತು धा (dhā, "to place/put") ಆತ್ಮನೇಪದ ಆಜ್ಞಾರ್ಥ (ಲೋಟ್) ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. ā + dhā ("to place") — imperative, ātmanepada, 2nd person singular, "place/fix (it)." | ಇಡು (ನೆಲೆಗೊಳಿಸು) |
| ಬುದ್ಧಿಂಅರ್ಥ: ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು Meaning: the intellect ವ್ಯಾಕರಣ: ಬುದ್ಧಿ (buddhi, intellect) ದ್ವಿತೀಯಾ ಏಕವಚನ ಸ್ತ್ರೀಲಿಂಗ, ನಿವೇಶಯ ಪದದ ಕರ್ಮಪದ. buddhi ("intellect") — accusative singular feminine, object of ನಿವೇಶಯ. | ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು |
| ನಿವೇಶಯಅರ್ಥ: ನೆಲೆಗೊಳಿಸು (ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿಸು) Meaning: fix, cause to enter/settle ವ್ಯಾಕರಣ: ನಿ + ಧಾತು विश् (viś, "to enter") ಣಿಚ್ (causative) ಆಜ್ಞಾರ್ಥ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. ni + viś ("to enter"), causative imperative, 2nd person singular… | ನೆಲೆಗೊಳಿಸು |
| ನಿವಸಿಷ್ಯಸಿಅರ್ಥ: ವಾಸಿಸುವೆ, ನೆಲೆಸುವೆ Meaning: you will dwell, you will abide ವ್ಯಾಕರಣ: ನಿ + ಧಾತು वस् (vas, "to dwell") ಪರಸ್ಮೈಪದ ಭವಿಷ್ಯತ್ಕಾಲ ಮಧ್ಯಮಪುರುಷ ಏಕವಚನ. ni + vas ("to dwell") — future tense, parasmaipada, 2nd person singular — "… | ವಾಸಿಸುವೆ (ನೆಲೆಸುವೆ) |
| ಅತಃಅರ್ಥ: ಇದರ ನಂತರ, ಇದರಿಂದ Meaning: from this, hereafter, henceforth ವ್ಯಾಕರಣ: ಇದಂ (idam, "this") ಪಂಚಮ್ಯರ್ಥಕ ಅವ್ಯಯ ರೂಪ. Ablative-sense indeclinable derived from idam ("this") — "from now." | ಇದರ ನಂತರ |
| ಊರ್ಧ್ವಂಅರ್ಥ: ಮೇಲೆ, ಮುಂದೆ Meaning: above, thereafter, onward ವ್ಯಾಕರಣ: ऊर्ध्व (ūrdhva, "upward/above") — ಅವ್ಯಯ, ಅತಃ ಪದದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ "ಇದರ ನಂತರ" ಎಂಬರ್ಥ ನೀಡುತ್ತದೆ. ūrdhva ("upward") — combines with ಅತಃ to mean "henceforth." | ಮೇಲೆ (ಮುಂದೆ) |
| ನಅರ್ಥ: ಇಲ್ಲ, ಬೇಡ Meaning: not, no ವ್ಯಾಕರಣ: ನಿಪಾತ (ಅವ್ಯಯ) — negation particle, indeclinable. | ಇಲ್ಲ |
| ಸಂಶಯಃಅರ್ಥ: ಸಂದೇಹ Meaning: doubt ವ್ಯಾಕರಣ: ಸಮ್ + ಧಾತು शी (śī, "to lie/settle") ಇಂದ ಬಂದ ನಾಮಪದ — ಪ್ರಥಮಾ ಏಕವಚನ ಪುಲ್ಲಿಂಗ. sam + śī — nominative singular masculine, "doubt, uncertainty." | ಸಂದೇಹ |
ಅನ್ವಯ (ವಾಕ್ಯ ಮಟ್ಟ)
ಮಯಿ ಎವ ಮನಃ ಆಧತ್ಸ್ವ, ಮಯಿ ಬುದ್ಧಿಂ ನಿವೇಶಯ; (ಏವಂ ಸತಿ) ಅತಃ ಊರ್ಧ್ವಂ ಮಯಿ ಎವ ನಿವಸಿಷ್ಯಸಿ, ನ ಸಂಶಯಃ.
ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಮನಸ್ಸನ್ನಿಡು, ನನ್ನಲ್ಲಿ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸು; ಇದಾದ ನಂತರ ನೀನು ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುವೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವಿಲ್ಲ.
ಶ್ಲೋಕಾರ್ಥ (ಶ್ಲೋಕ ಮಟ್ಟ)
ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಮನಸ್ಸನ್ನಿರಿಸು, ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ಬುದ್ಧಿಯನ್ನು ನೆಲೆಗೊಳಿಸು; ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಮುಂದೆ ನೀನು ನನ್ನಲ್ಲಿಯೇ ವಾಸಿಸುವೆ - ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂದೇಹವೇ ಇಲ್ಲ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಈ ಶ್ಲೋಕದಿಂದ ಮುಂದೆ ಕೃಷ್ಣನು ನೇರವಾಗಿ ಅರ್ಜುನನಿಗೆ ಸಾಧನಾ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಉಪದೇಶಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಬುದ್ಧಿ ಎರಡನ್ನೂ ಭಗವಂತನಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿದರೆ, ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿಯೇ ಐಕ್ಯವಾಗುವುದು ನಿಶ್ಚಿತ ಎಂಬ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ.
Sloka 8 - Chapter 12 - Bhakti Yoga
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय । निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः ॥ १२-८॥
mayyeva mana ādhatsva mayi buddhiṃ niveśaya | nivasiṣyasi mayyeva ata ūrdhvaṃ na saṃśayaḥ || 12-8||
Word Meanings (Word Level)
| Word | Meaning |
|---|---|
| mayi | in Me |
| eva | only |
| manaḥ | the mind |
| ādhatsva | fix, place |
| buddhim | the intellect |
| niveśaya | fix, cause to enter |
| nivasiṣyasi | you will dwell |
| ataḥ | from this, hereafter |
| ūrdhvam | above, thereafter |
| na | not |
| saṃśayaḥ | doubt |
Anvaya (Phrase Level)
mayi eva manaḥ ādhatsva, mayi buddhim niveśaya; (evaṃ sati) ataḥ ūrdhvam mayi eva nivasiṣyasi, na saṃśayaḥ.
Fix your mind on Me alone, place your intellect in Me; thereafter you shall dwell in Me alone — there is no doubt.
Translation (Sloka Level)
Fix your mind on Me alone, and let your intellect rest in Me; thereafter, you shall dwell in Me alone — of this there is no doubt.
Commentary
From here Krishna directly instructs Arjuna in practice. If both mind and intellect are wholly engaged in the Supreme, union with Him is assured beyond any doubt.